చిన్న విషయానికీ కూడా అతిగా ఆలోచించే అలవాటును.. ఈ టెక్నిక్స్‌తో కంట్రోల్ చేయండి!

మనసులో ఒకే ఆలోచన పదే పదే తిరుగుతూ ఉంటే ప్రశాంతంగా ఉండటం కష్టమవుతుంది. గతంలో జరిగిన సంఘటన, భవిష్యత్తు గురించి భయం, ఏదైనా సమస్యకు పరిష్కారం దొరకకపోవడం వంటి కారణాలతో ఒకే విషయం గురించి మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ ఉంటారు. దీనినే సాధారణంగా ఓవర్‌థింకింగ్ (Overthinking) అంటారు. ఆలోచించడం సహజమే అయినప్పటికీ, అది రోజువారీ పనులు, నిద్ర, ఏకాగ్రత, సంబంధాలపై ప్రభావం చూపే స్థాయికి చేరితే దాన్ని నియంత్రించేందుకు కొన్ని అలవాట్లు ఉపయోగపడతాయి.

ఆలోచనలను గుర్తించి.. దృష్టిని మరోవైపు మళ్లించండి

ముందుగా మనసులో ఏ ఆలోచన పదే పదే వస్తుందో గుర్తించడం ముఖ్యం. ఆలోచన వచ్చిన వెంటనే దాన్ని అణచివేయాలని ప్రయత్నించడం కొన్నిసార్లు మరింతగా అదే విషయంపై దృష్టి పెట్టేలా చేస్తుంది. అందుకే ‘ఇప్పుడు నేను ఈ విషయం గురించి ఎక్కువగా ఆలోచిస్తున్నాను’ అని గుర్తించి, దృష్టిని మరో పనిపైకి మళ్లించడం మంచిది. ఇంటి పనులు, పుస్తకం చదవడం, సంగీతం వినడం, నడక వంటి సాధారణ కార్యకలాపాలు మనసును ఇతర విషయాలపై కేంద్రీకరించడంలో సహాయపడతాయి.

ఆలోచనలకు వాస్తవ ఆధారం ఉందా లేదా అనేది కూడా పరిశీలించాలి. ఉదాహరణకు ‘ఇలా జరిగితే ఏమవుతుంది?’ అనే భయం వచ్చినప్పుడు, అది నిజంగా జరగడానికి ఉన్న ఆధారాలు ఏమిటి? దానికి నేను ఇప్పుడే ఏదైనా చేయగలనా? అనే ప్రశ్నలు వేసుకోవచ్చు. మన నియంత్రణలో ఉన్న విషయాలపై దృష్టి పెట్టడం వల్ల అనవసరమైన ఆందోళన కొంత తగ్గుతుంది.

మైండ్‌ఫుల్‌నెస్‌తో ప్రశాంతంగా.. నిపుణుల సహాయంతో ముందుకు

రోజువారీ జీవితంలో మైండ్‌ఫుల్‌నెస్ (Mindfulness) సాధన కూడా ఉపయోగపడుతుంది. అంటే గతం లేదా భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించకుండా ప్రస్తుత క్షణంపై దృష్టి పెట్టడం. కొన్ని నిమిషాలు నిశ్శబ్దంగా కూర్చొని శ్వాసపై దృష్టి పెట్టడం, నెమ్మదిగా శ్వాస తీసుకుని వదలడం వంటి సాధారణ పద్ధతులతో ప్రారంభించవచ్చు. అలాగే రోజూ కొంత సమయం శారీరక వ్యాయామానికి కేటాయించడం కూడా మానసిక ఒత్తిడిని నిర్వహించడంలో సహాయపడుతుంది.

రాత్రి పడుకునే ముందు ఎక్కువగా ఆలోచించే అలవాటు ఉంటే, ఆ సమయంలో ఫోన్ లేదా ఇతర స్క్రీన్‌ల వినియోగాన్ని తగ్గించడం మంచిది. మరుసటి రోజు చేయాల్సిన పనులను ముందుగానే రాసుకోవడం వల్ల ‘ఏం చేయాలి?’ అనే ఆలోచనలు పదే పదే మనసులో తిరగకుండా ఉంటాయి. కాఫీ, టీ వంటి కెఫీన్ (Caffeine) పదార్థాలను అధికంగా తీసుకోవడం కూడా కొందరిలో నిద్రకు అంతరాయం కలిగించవచ్చు కాబట్టి పరిమితంగా తీసుకోవడం మంచిది.

అయితే ఆలోచనలు నియంత్రించుకోవడం సాధ్యం కాకుండా నిరంతరం ఆందోళన, భయం, నిద్రలేమి లేదా ఏకాగ్రత సమస్యలు కొనసాగితే వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అవసరమైతే మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడిని (Mental Health Professional) సంప్రదించడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. కౌన్సెలింగ్ (Counselling), ముఖ్యంగా కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ (CBT) వంటి పద్ధతులు ప్రతికూల ఆలోచనా విధానాలను గుర్తించి వాటిని ఆరోగ్యకరమైన రీతిలో మార్చుకోవడంలో సహాయపడవచ్చు. మనసులో వచ్చే ప్రతి ఆలోచన నిజం కాదు అనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవడం, ఆలోచనలను అణచివేయడం కంటే వాటిని గమనించి అవసరమైన దిశగా దృష్టి మళ్లించడం ముఖ్యమైన మొదటి అడుగు.