అంబానీని టార్గెట్ చేసిన ఎలాన్ మస్క్.. స్టార్‌లింక్ కోసం ఇంత రచ్చ ఎందుకు?

—సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల

ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నుల్లో ఒకరు.. చేతిలో ప్రపంచాన్ని మార్చగల టెక్నాలజీ కంపెనీలు.. తాను అనుకున్నది సాధించడానికి వెనకడుగు వేయని మనస్తత్వం! ఇవన్నీ ఉన్న ఎలాన్ మస్క్‌కు భారత్‌లో స్టార్‌లింక్ సేవలు ప్రారంభించాలంటే మాత్రం కొన్ని అడ్డంకులు ఎదురవుతున్నాయి. దాంతో ఇప్పుడు ఆయన సోషల్ మీడియా వేదికగా తనదైన శైలిలో దూకుడు పెంచారు.

డైరక్ట్ గా రిలయన్స్ అధినేత ముకేశ్ అంబానీని టార్గెట్ చేస్తూ, ‘ప్రైమ్ మినిస్టర్ అంబానీ’ అంటూ వ్యంగ్యాస్త్రాలు సంధిస్తున్నారు. అంతటితో ఆగకుండా, రిలయన్స్‌కు సంబంధించిన రాజకీయ విరాళాల నివేదికలను కూడా షేర్ చేస్తున్నారు. అసలు మస్క్‌కు అంబానీ మీద ఇంత కోపం ఎందుకు వచ్చింది? స్టార్‌లింక్‌కు అనుమతులు రావడంలో జరుగుతున్న జాప్యానికి, ఈ ట్వీట్లకు సంబంధం ఏమిటి? ఈ వ్యవహారం వెనుక ఉన్న అసలు కథేంటో చూద్దాం!

అంబానీని ప్రధానమంత్రి అనేశారు.. మస్క్‌కు అంత మంట ఎందుకు?

భారత్‌లో స్టార్‌లింక్ సేవలు ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతాయనే ప్రశ్నకు ఇంకా స్పష్టమైన సమాధానం దొరకని సమయంలో మస్క్ తన విమర్శల స్థాయిని పెంచారు. అక్టోబర్ 9న ఎక్స్‌లో చేసిన పోస్టులో ముకేశ్ అంబానీని ఉద్దేశించి, ‘డియర్ ప్రైమ్ మినిస్టర్ అంబానీ’ అంటూ వ్యంగ్యంగా వ్యాఖ్యానించారు. అంటే, భారతదేశంలో అసలు అధికారం అంబానీ చేతుల్లోనే ఉందన్నట్లుగా ఆయన మాట్లాడారు. దేశంలోని ప్రజలకు ఇంటర్నెట్ సేవల విషయంలో గుత్తాధిపత్య ప్రయోజనాలను కొనసాగించాలనుకుంటున్న అంబానీ.. స్టార్‌లింక్‌ను పోటీకి అనుమతిస్తారా అని ప్రశ్నించారు.

మస్క్ ఇలా మాట్లాడటానికి కారణం లేకపోలేదు. ఆయనకు చెందిన స్పేస్‌ఎక్స్ సంస్థ అందించే స్టార్‌లింక్ సేవలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తున్నాయి. ఉపగ్రహాల ద్వారా నేరుగా ఇంటర్నెట్ అందించడం ఈ టెక్నాలజీ ప్రత్యేకత. సాధారణంగా ఫైబర్ కేబుళ్లు వేయడం కష్టమైన ప్రాంతాల్లోనూ, మొబైల్ నెట్‌వర్క్ సరిగా అందని చోట్లనూ ఈ సేవలు ఉపయోగపడతాయి.

భారత్‌లోనూ ఇలాంటి మార్కెట్‌కు మంచి అవకాశాలు ఉన్నాయి. కానీ ఇక్కడ సేవలు ప్రారంభించాలంటే కేవలం వ్యాపార ప్రణాళిక ఉంటే సరిపోదు. ప్రభుత్వ అనుమతులు, భద్రతా నిబంధనలు, స్పెక్ట్రమ్‌కు సంబంధించిన ప్రక్రియలను పూర్తి చేయాలి. ఈ వ్యవహారంలోనే జాప్యం జరుగుతుండటంతో మస్క్ తన అసంతృప్తిని బహిరంగంగా వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ట్వీట్లతో సరిపెట్టలేదు.. రాజకీయ విరాళాల అంశాన్ని కూడా బయటకు తీశారు!

మస్క్ విమర్శల్లో ఆసక్తికరమైన మలుపు ఏమిటంటే, ఆయన అంబానీని గుత్తాధిపత్యం గురించి ప్రశ్నించి ఊరుకోలేదు. రిలయన్స్‌కు సంబంధం ఉన్న సంస్థల రాజకీయ విరాళాల గురించి గతంలో ప్రచురితమైన వార్తలను కూడా షేర్ చేశారు. 2022లో అల్ జజీరా ప్రచురించిన ఒక నివేదికను, అలాగే ఎన్నికల బాండ్లకు సంబంధించిన 2024 నాటి ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనాన్ని ప్రస్తావించారు. ఆ నివేదికలోని వివరాల ప్రకారం, రిలయన్స్‌తో సంబంధం ఉన్న క్విక్ సప్లై సంస్థ బీజేపీకి రూ.385 కోట్లు, శివసేనకు రూ.25 కోట్లు ఇచ్చినట్లు వెల్లడైంది.

ఇక్కడ మస్క్ చేస్తున్నది కేవలం ఒక వ్యాపారవేత్తను విమర్శించడం మాత్రమే కాదు. భారతదేశంలో పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకు రాజకీయ వ్యవస్థపై ఎంత ప్రభావం ఉంటుందనే ప్రశ్నను కూడా చర్చలోకి తీసుకొస్తున్నారు. అయితే, రాజకీయ విరాళాల గురించి నివేదికలను షేర్ చేసినంత మాత్రాన స్టార్‌లింక్‌కు అనుమతులు రాకుండా అడ్డుకుంటున్నది అంబానీనే అని నిర్ధారించలేం. అలాంటి ఆరోపణకు ప్రత్యేక ఆధారాలు అవసరం. అయినప్పటికీ, ఈ అంశాలను ప్రస్తావించడం ద్వారా తన వాదనకు మరింత ప్రచారం తీసుకొచ్చే అవకాశం మాత్రం మస్క్‌కు ఉంది.

మూడు రోజులుగా ఇదే రచ్చ.. ఇదంతా యాదృచ్ఛికమేనా?

అక్టోబర్ 7 నుంచి 9 వరకు మస్క్ వరుసగా ఈ అంశాన్ని ప్రస్తావించడం గమనించాల్సిన విషయం. మొదట కొందరు శక్తిమంతమైన వ్యాపారవేత్తలు స్టార్‌లింక్‌ను అడ్డుకుంటున్నారన్న ఆరోపణలు చేశారు. ఆ తర్వాత అంబానీని నేరుగా ప్రశ్నించారు. చివరకు రాజకీయ విరాళాల నివేదికలను కూడా తెరపైకి తెచ్చారు. అంటే, ఒక వ్యాపార అనుమతుల సమస్యను క్రమంగా గుత్తాధిపత్యం, రాజకీయ ప్రభావం, వినియోగదారుల ప్రయోజనాల చర్చగా మార్చుతున్నారు.

మస్క్ ఇలా ఎందుకు చేస్తున్నారన్నది ఇప్పుడు అంతటా చర్చగా మారింది. ప్రభుత్వ అనుమతుల ప్రక్రియపై ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించాలనుకుంటున్నారా? భారత మార్కెట్లోకి స్టార్‌లింక్‌ను అనుమతించాలనే డిమాండ్‌కు మద్దతు కూడగట్టాలనుకుంటున్నారా? లేక దేశీయ టెలికాం దిగ్గజాలతో పోటీని బహిరంగంగా ముందుకు తీసుకెళ్తున్నారా? ఈ మూడింటిలో ఏదైనా కావచ్చు, లేదా అన్నీ కొంతవరకు కలిసి ఉండవచ్చు. అయితే, తన అసలు ఉద్దేశం ఇదేనని మస్క్ స్పష్టంగా చెప్పలేదు. ఆయన వ్యాఖ్యలను బట్టి చూస్తే, స్టార్‌లింక్‌కు పోటీ చేసే అవకాశం కల్పించాలనే వాదనను ప్రజల్లోకి బలంగా తీసుకెళ్తున్నారని అర్థమవుతోంది.

మరి అంబానీనే స్టార్‌లింక్‌ను అడ్డుకుంటున్నారా?

భారత్‌లో శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ మార్కెట్‌లో రిలయన్స్ జియోకు వ్యాపార ప్రయోజనాలు ఉండొచ్చు. స్టార్‌లింక్ ప్రవేశిస్తే పోటీ పెరిగే అవకాశమూ ఉంది. కానీ పోటీదారుడికి వ్యాపారపరంగా నష్టం కలగవచ్చన్న కారణంతోనే అతడిని అడ్డుకుంటున్నారని చెప్పడం వేరు. నిజంగా అనుమతుల ప్రక్రియను అడ్డుకుంటున్నారని నిరూపించడం వేరు. ఈ రెండింటినీ ఒకటిగా చూడలేం.

కేంద్ర సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రి జ్యోతిరాదిత్య సింధియా మాత్రం భారత్‌లో ఏ రంగంలోనూ గుత్తాధిపత్యాన్ని అనుమతించబోమని స్పష్టం చేశారు. శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్ సేవలు అందించాలనుకునే సంస్థలు అవసరమైన భద్రతా అనుమతులు, ఇతర నియంత్రణపరమైన ప్రక్రియలను పూర్తి చేయాల్సిందేనన్నది ప్రభుత్వ వైఖరి. స్టార్‌లింక్‌తో పాటు ఇతర సంస్థలకూ ఈ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. కాబట్టి, అంబానీ ఒత్తిడి వల్లే స్టార్‌లింక్‌కు అనుమతులు రావడం లేదన్న మస్క్ వాదనను నిర్ధారించే ఆధారాలు ఇప్పటివరకు బహిరంగంగా కనిపించడం లేదు.

రాహుల్ గాంధీ కూడా ఎంటరయ్యారు.. భారతీయుల స్పందన ఏమిటి?

ఈ వివాదానికి రాజకీయ రంగు కూడా తోడైంది. మస్క్ వ్యాఖ్యలపై కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ స్పందిస్తూ, ‘భారత్‌కు స్వాగతం, ఇక్కడ మరో వ్యక్తిని కనుగొనే వరకు వేచి ఉండండి’ అనే అర్థం వచ్చేలా వ్యంగ్య వ్యాఖ్య చేశారు. దీంతో స్టార్‌లింక్ వివాదం కేవలం మస్క్, అంబానీల మధ్య వ్యాపార పోటీగా మిగలకుండా, భారతదేశంలో వ్యాపార సంస్థలకు ఉండే రాజకీయ ప్రభావం గురించిన చర్చగా కూడా మారింది.

సాధారణంగా చూస్తే, ఈ వ్యవహారంలో భారతీయుల ముందున్న మేటర్ చాలా సింపుల్. స్టార్‌లింక్ వస్తే ఇంటర్నెట్ సేవలకు మరొక ప్రత్యామ్నాయం అందుబాటులోకి వస్తుందా? ముఖ్యంగా మారుమూల గ్రామాలు, కొండ ప్రాంతాలు, సాధారణ నెట్‌వర్క్ సరిగా అందని ప్రాంతాల్లో నివసించే వారికి ఉపయోగపడుతుందా? అదే సమయంలో, ఒక విదేశీ కంపెనీ తన వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం భారత ప్రభుత్వంపై సోషల్ మీడియా ద్వారా ఒత్తిడి తీసుకురావడం ఎంతవరకు సమంజసం? ఈ రెండు ప్రశ్నలూ ముఖ్యమైనవే.

అయితే, భారతీయులందరూ మస్క్‌కు మద్దతు ఇస్తున్నారని లేదా అందరూ ఆయనను వ్యతిరేకిస్తున్నారని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. ఒక వర్గం పోటీ పెరిగితే వినియోగదారులకు మేలు జరుగుతుందని భావించవచ్చు. మరొక వర్గం దేశ నిబంధనలను పాటించకుండా ఒత్తిడి తీసుకురావడం సరైన పద్ధతి కాదని ప్రశ్నించవచ్చు. ఈ రెండు అభిప్రాయాల మధ్య అసలు పరీక్ష ఏమిటంటే, స్టార్‌లింక్ సేవలు అందుబాటులోకి వస్తే వాటి ధరలు, నాణ్యత, వినియోగదారులకు కలిగే ప్రయోజనాలు ఎలా ఉంటాయన్నది.

భారత్‌లోకి రావాలని మస్క్ ఎందుకింత పట్టుదలగా ఉన్నారు?

భారత్ అంటే కేవలం మరో దేశం కాదు.. కోట్లాది మంది ఇంటర్నెట్ వినియోగదారులు ఉన్న భారీ మార్కెట్. డిజిటల్ సేవలు, ఆన్‌లైన్ విద్య, ఈ-కామర్స్, గ్రామీణ వ్యాపారాలు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్‌కు కూడా అవకాశాలు ఉంటాయి. సాధారణ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ అందించడానికి మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయడం ఖరీదైన ప్రాంతాల్లో స్టార్‌లింక్ ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో సంప్రదాయ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు దెబ్బతిన్నా, ఉపగ్రహ ఆధారిత కనెక్టివిటీ ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగపడవచ్చు.

మస్క్‌కు ఈ మార్కెట్‌లో ప్రవేశం లభిస్తే, స్టార్‌లింక్‌కు కొత్త వినియోగదారులు దొరకడమే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ సేవలను విస్తరించాలనే స్పేస్‌ఎక్స్ వ్యూహానికి కూడా తోడ్పడుతుంది. అందుకే భారత్‌లోకి రావాలనే ప్రయత్నాన్ని ఆయన అంత సీరియస్‌గా తీసుకుంటుండవచ్చు.

అయితే ఇక్కడ మరో విషయం కూడా ఉంది. స్టార్‌లింక్ సేవలు ప్రారంభమయ్యాయని చెప్పగానే ప్రతి ఒక్కరికీ చౌకైన ఇంటర్నెట్ అందుబాటులోకి వస్తుందని అనుకోలేం. పరికరాల ఖర్చు, నెలవారీ ధరలు, ప్రాంతాలవారీగా సేవల లభ్యత వంటి అంశాలు కీలకం. నిజంగా ప్రజలకు ఎంత ప్రయోజనం కలుగుతుందన్నది వాటిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

భారత్ స్టార్‌లింక్‌కు అనుమతులు ఎందుకు ఇవ్వడం లేదు?

స్టార్‌లింక్‌కు భారత్‌లో అనుమతులు ఇవ్వడంలో జాప్యం జరుగుతోందంటే, దాని వెనుక కేవలం జియో, ఎయిర్‌టెల్ వంటి సంస్థలతో పోటీ మాత్రమే ఉందని అనుకోవడం పొరపాటు. అసలు సమస్య దేశ భద్రతకు సంబంధించినది. సాధారణ ఇంటర్నెట్ సేవలకు భిన్నంగా, స్టార్‌లింక్‌లో ఇంటర్నెట్ సిగ్నల్ నేరుగా ఉపగ్రహాల ద్వారా ప్రయాణిస్తుంది. ఈ వ్యవస్థను సరిగ్గా నియంత్రించలేకపోతే, సున్నితమైన సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఎవరు ఈ సేవలను ఉపయోగిస్తున్నారు, ఏ విధమైన సమాచారాన్ని పంపుతున్నారు, అవసరమైనప్పుడు నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో సేవలను నిలిపివేయగలమా అనే ప్రశ్నలు ఎదురవుతాయి.

భారత్‌లో గతంలోనూ ఇలాంటి ఆందోళనలు నిజమైన సందర్భాల్లో బయటపడ్డాయి. 2024లో అండమాన్ సముద్ర ప్రాంతంలో భారీ మాదకద్రవ్యాల కేసు దర్యాప్తులో, అలాగే మణిపూర్‌లో భద్రతా బలగాల తనిఖీల సందర్భంగా స్టార్‌లింక్ పరికరాలు గుర్తించినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే, ఆ పరికరాలు భారత్‌లో అధికారికంగా సేవలు ప్రారంభించకముందే గుర్తించబడ్డాయి.వాటిని గుర్తించినంత మాత్రాన స్టార్‌లింక్ సంస్థే అక్రమ కార్యకలాపాలకు సహకరించిందని అర్థం కాదు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా ఇలాంటి సమస్యలు కనిపించాయి. బ్రెజిల్‌లో అమెజాన్ అడవుల్లో అక్రమ బంగారు తవ్వకాలు, ఇతర నేర కార్యకలాపాలకు స్టార్‌లింక్ ఇంటర్నెట్‌ను ఉపయోగిస్తున్నారని అధికారులు ఆందోళన వ్యక్తం చేయడంతో, వినియోగదారుల గుర్తింపు వివరాలు సేకరించడం, అనుమానాస్పద పరికరాల సేవలను నిలిపివేయడం వంటి చర్యలపై కంపెనీతో ఒప్పందం కుదిరింది.

ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలోనూ స్టార్‌లింక్ పౌర కమ్యూనికేషన్లకు ఎంతో ఉపయోగపడినప్పటికీ, యుద్ధరంగంలో సైనిక అవసరాలకు వినియోగం, అనుమతి లేని టెర్మినల్స్ చేతులు మారడం వంటి సమస్యలు తలెత్తాయి.

ఈ అనుభవాలన్నింటినీ దృష్టిలో పెట్టుకుంటే, స్టార్‌లింక్‌కు అనుమతులు ఇవ్వడానికి ముందు భారత ప్రభుత్వం వినియోగదారుల గుర్తింపు, దేశంలోనే డేటా పర్యవేక్షణ, చట్టబద్ధమైన నిఘాకు సహకారం, అవసరమైనప్పుడు నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో సేవలను నిలిపివేసే సామర్థ్యం వంటి అంశాలపై స్పష్టత కోరడం వెనుక కారణం అర్థమవుతుంది.

చివరికి మస్క్ గెలుస్తారా, అంబానీ గెలుస్తారా?

ఈ కథలో బయటకు కనిపిస్తున్నది ఇద్దరు బిలియనీర్ల మధ్య పోటీ. కానీ లోపల చూస్తే, భారత్‌లో భవిష్యత్తు ఇంటర్నెట్ మార్కెట్ ఎలా ఉండాలనే పెద్ద ప్రశ్న ఉంది. ఒకవైపు తన సేవలకు త్వరగా అనుమతులు రావాలని కోరుకుంటున్న స్టార్‌లింక్ ఉంది. మరోవైపు ఇప్పటికే భారీ నెట్‌వర్క్‌లు, వినియోగదారుల స్థావరాలు కలిగిన దేశీయ టెలికాం సంస్థలు ఉన్నాయి. వీటన్నింటి మధ్య ప్రభుత్వం భద్రతా నిబంధనలను పాటిస్తూనే, సమానమైన పోటీకి అవకాశం కల్పించాల్సి ఉంటుంది.

మస్క్ తన ట్వీట్లతో చర్చను ఎంత పెద్దది చేసినా, చివరకు భారతదేశంలో వ్యాపారం చేయాలంటే ఇక్కడి చట్టాలు, నిబంధనలను పాటించాల్సిందే. అదే సమయంలో, అనుమతుల ప్రక్రియలో అనవసరమైన జాప్యాలు ఉంటే వాటిని తగ్గించడం కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యత. ఈ రెండు అంశాల మధ్య సమతుల్యత సాధించగలిగితేనే దేశానికి ప్రయోజనం కలుగుతుంది.