ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం శతాబ్ద ప్రయాణం .. విద్యా వటవృక్షంగా ఏయూ ఘన చరిత్ర..

విశాఖ సాగర తీరంలో (Visakhapatnam Beach) గర్వంగా నిలిచిన ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం (Andhra University – AU) భారత విద్యా రంగంలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించింది. ఈ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి చదువుకున్న ఎందరో విద్యార్థులు దేశంలోని ఉన్నత పదవులను అలంకరించారు. రాష్ట్రపతులు, ఉపరాష్ట్రపతులు, గవర్నర్లు, కేంద్ర మంత్రులు, లోక్‌సభ స్పీకర్లు వంటి కీలక స్థానాల్లో ఏయూ విద్యార్థులు సేవలందించడం ఈ సంస్థ గొప్పతనానికి నిదర్శనం. విజ్ఞాన వటవృక్షంలా ఎదిగిన ఈ విశ్వవిద్యాలయం అనేక తరాలకు విద్యా వెలుగును అందించింది.

ఆంధ్ర ప్రాంతంలో ఉన్నత విద్య అవకాశాలు తగ్గిపోతున్న సమయంలో ఒక ప్రత్యేక విశ్వవిద్యాలయం అవసరమని ఆంధ్ర నాయకులు భావించారు. అప్పట్లో విద్యార్థులు మద్రాస్ (Madras) వంటి దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది. ఈ సమస్యను గుర్తించిన నేతలు ఆంధ్ర ప్రాంతంలోనే ఒక విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పాటు చేయాలని ఉద్యమం ప్రారంభించారు. 1914లో బాపట్ల (Bapatla)లో జరిగిన ఆంధ్ర మహాసభలో ఈ విషయంపై తీర్మానం ఆమోదించారు. బీఎస్ శర్మ (B.S. Sharma) ఈ ఆలోచనను ముందుకు తీసుకువెళ్లిన నాయకులలో ముఖ్యుడు. దాదాపు పన్నెండేళ్ల పాటు సాగిన ఉద్యమ ఫలితంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం విశాఖపట్నంలో విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పాటు చేయడానికి అంగీకరించింది.

1926 ఏప్రిల్ 26న అధికారికంగా ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించబడింది. మొదట దీనిని విజయవాడ (Vijayawada)లో ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచన ఉన్నప్పటికీ, ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంత ప్రజల డిమాండ్ కారణంగా విశాఖపట్నం ఎంపికైంది. ఈ నిర్ణయం ఆ ప్రాంత విద్యాభివృద్ధికి మైలురాయిగా నిలిచింది.

మొదటి ఉపకులపతిగా సర్ సి.ఆర్. రెడ్డి (Sir C.R. Reddy) నియమితులై విశ్వవిద్యాలయానికి బలమైన పునాది వేశారు. ఆయన దూరదృష్టి కారణంగా ఏయూ భవిష్యత్తుకు సరిపోయేలా రూపుదిద్దుకుంది. తరువాత రెండవ ఉపకులపతిగా సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (Sarvepalli Radhakrishnan) సేవలందించారు. ఆయన హయాంలో విశ్వవిద్యాలయం విస్తరణ వేగంగా జరిగింది. అనంతరం కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి (Kattamanchi Ramalinga Reddy) దీర్ఘకాలం ఉపకులపతిగా పనిచేసి సంస్థ అభివృద్ధికి గొప్ప సేవలు అందించారు.

ఏయూ స్థాపనకు మూలకారణమైన బీఎస్ శర్మ వంటి నాయకుల పాత్ర చాలా ముఖ్యమైనదైనా, చరిత్రలో వారి పేరు తక్కువగా ప్రస్తావించబడింది. అయితే ప్రస్తుతం వందేళ్లకు చేరువైన ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఆ మహానుభావులను మళ్లీ గుర్తు చేసుకుంటోంది. వారు వేసిన పునాదులపై నిలబడి ఏయూ నేడు దేశవ్యాప్తంగా విద్యా కీర్తిని సంపాదించింది. ఈ చరిత్రను తెలుసుకోవడం ద్వారా భవిష్యత్ తరాలు ప్రేరణ పొందాలని విద్యావేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు.