కృష్ణా జలాలపై సుప్రీంకోర్టులో తెలంగాణ వ్యూహాత్మక సమరం

తెలంగాణ సాగునీటి రంగంలో మౌలిక హక్కుల పరిరక్షణ, ప్రాజెక్టుల పునర్నిర్మాణ వ్యూహంపై కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం కీలక అడుగులు వేస్తోంది. కృష్ణా నదీ జలాల పంపిణీకి సంబంధించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో కొనసాగుతున్న వివాదాలు, సుప్రీంకోర్టు విచారణల నేపథ్యంలో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి ఉన్నత స్థాయి సమీక్ష నిర్వహించారు. నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి, ప్రభుత్వ సలహాదారు ఆదిత్యనాథ్ దాస్, అడ్వకేట్ జనరల్ ఎ.సుదర్శన్ రెడ్డి, సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాది సి.ఎస్.వైద్యనాథన్, ఉన్నతాధికారులతో కలిసి న్యాయ, సాంకేతిక వ్యూహాలపై విస్తృతంగా చర్చించారు. నవంబర్ 18 తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో కృష్ణా జలాల వివాదం కీలక విచారణకు రానున్న వేళ, రాష్ట్ర ప్రయోజనాల పరిరక్షణే లక్ష్యంగా ప్రభుత్వం మార్గదర్శకాలను నిర్దేశించింది.

కృష్ణా బేసిన్‌లో తెలంగాణకు దక్కాల్సిన న్యాయబద్ధమైన నీటి వాటాను దక్కించుకోవడానికి అత్యున్నత న్యాయస్థానం ముందు సమగ్రమైన డాక్యుమెంటేషన్, కచ్చితమైన గణాంకాలు, ఆధారాలతో బలమైన వాదనలు వినిపించాలని ముఖ్యమంత్రి న్యాయ బృందాన్ని, అధికారులను ఆదేశించారు. ఉమ్మడి రాష్ట్ర విభజన తర్వాత తాత్కాలిక ప్రాతిపదికన కేటాయించిన నీటి వాటాల వల్ల తెలంగాణ ప్రాంత రైతులకు జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని, నదీ పరీవాహక ప్రాంత ప్రాతిపదికన రావాల్సిన నీటి లభ్యతను కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లడం అత్యంత ప్రాధాన్య అంశంగా మారింది. అంతర్రాష్ట్ర వివాదాల్లో కేవలం భావోద్వేగాలకే పరిమితం కాకుండా, చట్టబద్ధమైన హక్కుల సాధనకు శాస్త్రీయ ఆధారాలు సిద్ధం చేయాలని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

ఈ సమీక్షలో ప్రాజెక్టుల పురోగతిపైనా విస్తృత సమీక్ష జరిగింది. ముఖ్యంగా దక్షిణ తెలంగాణలోని వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు నీరందించే డిండి, అచ్చంపేట ఎత్తిపోతల పథకాల పనులను వేగవంతం చేయాలని సీఎం ఆదేశించారు. గతంలో తీసుకున్న నిర్ణయానికి అనుగుణంగా ఏదుల రిజర్వాయర్ నుంచి ఈ రెండు పథకాలకు సాగునీరు అందించే ఏర్పాట్లు చేయాలని తేల్చిచెప్పారు. నార్లాపూర్ నుంచి ఏదుల వరకు ఈ రెండు ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన 0.6 టీఎంసీల నీటి తరలింపులో ఎలాంటి సాంకేతిక, భౌతిక అడ్డంకులు తలెత్తకుండా చూడాలని ఇంజనీర్లను ఆదేశించారు. నీటి తరలింపు మార్గంలో అవసరమైన టన్నెళ్లు, కాలువల నిర్మాణ ప్రాంతాలను క్షేత్రస్థాయిలో గుర్తించి, సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదిక సిద్ధం చేసిన తర్వాతే పనులు ప్రారంభించాలని స్పష్టం చేశారు.

మరోవైపు కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు విస్తరణ అంశంపై ముఖ్యమంత్రి అత్యంత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలని అధికారులను హెచ్చరించారు. గత బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వ హయాంలో సరైన సాంకేతిక ప్రణాళికలు లేకుండా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వల్ల ప్రాజెక్టుకు జరిగిన నష్టాన్ని గుర్తుచేశారు. ప్రస్తుతం ఉన్న 2 టీఎంసీల నీటి తరలింపు వ్యవస్థనే పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించుకోలేని పరిస్థితులు ఉన్నప్పుడు, అదనంగా మరో 1 టీఎంసీ తరలింపు పనులపై ఎలాంటి తొందరపాటు నిర్ణయాలు తీసుకోవద్దని సూచించారు. కొత్త పనుల కోసం భూసేకరణ చేపట్టడానికి ముందే, సుప్రీంకోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసుల పురోగతిని సమీక్షించుకోవాలని స్పష్టం చేశారు. అదేవిధంగా కేంద్ర జల సంఘం నుంచి అవసరమైన అన్ని అనుమతులు సాధించి, పకడ్బందీ డీపీఆర్ సిద్ధమైన తర్వాతే ముందడుగు వేయాలనేది ప్రభుత్వ ఆలోచన.

ఈ నిర్ణయాలన్నీ ఒక సమగ్రమైన విధాన మార్పును సూచిస్తున్నాయి. అంతర్రాష్ట్ర వేదికలపై రాజీపడని న్యాయపోరాటం చేయడం ఒకవైపు అయితే, అంతర్గతంగా నిధుల దుర్వినియోగానికి తావులేకుండా క్షేత్రస్థాయి ఫలితాలనిచ్చే పెండింగ్ ప్రాజెక్టులపై దృష్టి సారించడం మరోవైపు కనిపిస్తోంది. సాంకేతిక నిపుణత, న్యాయపరమైన సంసిద్ధత, పారదర్శక కార్యాచరణ ద్వారానే తెలంగాణ నీటి హక్కులను శాశ్వతంగా కాపాడుకోగలమని ఈ సమీక్ష స్పష్టం చేస్తోంది.