MM Naravane: భారత్-చైనా సంబంధాలకు అదే అడ్డంకి: మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ నరవణే

భారతదేశం, చైనా దేశాల మధ్య దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న సరిహద్దు వివాదం, రెండు దేశాల ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను దెబ్బతీస్తోందని భారత మాజీ సైన్యాధిపతి జనరల్ మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే (MM Naravane) అభిప్రాయపడ్డారు. అపరిష్కృతంగా ఉన్న సరిహద్దు సమస్యే ఇరు దేశాల మధ్య విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీస్తూ, పరస్పర సంబంధాల్లో అతిపెద్ద అడ్డంకిగా మారిందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. గురువారం నాడు అస్సాంలోని దిబ్రూగఢ్ విశ్వవిద్యాలయంలో నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ సాహిత్యోత్సవంలో ఆయన పాల్గొన్నారు. ఈ సందర్భంగా తాను రచించిన తాజా నవల ‘ది కంటోన్మెంట్ కాన్‌స్పిరసీ’ (The Cantonment Conspiracy) గురించి మాట్లాడుతూ.. భారత్-చైనా సరిహద్దుల్లో నెలకొన్న క్లిష్ట పరిస్థితులపై తన గళాన్ని విప్పారు.

అనిశ్చితికి అసలు కారణం ఇదే:
భారత్, చైనా మధ్య సుదీర్ఘమైన సరిహద్దు ఉన్నప్పటికీ, అది ఇప్పటికీ భూమిపై ఖచ్చితంగా నిర్ధారణ కాలేదని నరవణే (MM Naravane) గుర్తుచేశారు. “చైనా మనకు ఒక ముఖ్యమైన పొరుగు దేశం అనడంలో సందేహం లేదు. కానీ సరిహద్దు రేఖ విషయంలో నెలకొన్న అస్పష్టత వల్ల తరచూ ఉద్రిక్తతలు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ఒక దేశం తన ప్రాదేశిక సమగ్రతను కాపాడుకోవాలని చూస్తున్నప్పుడు, మరొక దేశం ఏకపక్షంగా బలప్రయోగం ద్వారా యథాతథ స్థితిని మార్చాలని ప్రయత్నిస్తే భారత్ దానిని ఏమాత్రం సహించదు” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. చైనా తన విస్తరణవాద ధోరణితో ముందుకు సాగడం వల్లే శాంతి చర్చలకు ఆటంకం కలుగుతోందని ఆయన పరోక్షంగా హెచ్చరించారు.

బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దుతో పోలిక:
భారతదేశం ఇతర పొరుగు దేశాలతో కలిగి ఉన్న సరిహద్దుల గురించి ప్రస్తావిస్తూ నరవణే (MM Naravane) ఆసక్తికరమైన పోలికను తీసుకువచ్చారు. భారత్-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు ఇప్పటికే పూర్తిగా గుర్తింపు పొందిందని, అక్కడ సరిహద్దు రేఖపై ఎవరికీ ఎటువంటి సందేహాలు లేవని తెలిపారు. దానికి భిన్నంగా, భారత్-చైనా సరిహద్దు మాత్రం ఇప్పటికీ కేవలం భావనాత్మకంగానే (Perceptual) ఉందని, అంటే ఒక్కో దేశం ఒక్కో రకమైన సరిహద్దు రేఖను ఊహించుకుంటుందని ఆయన వివరించారు. ఈ భావనాత్మక విభేదాల కారణంగానే తూర్పు లడాఖ్, సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వంటి కీలక ప్రాంతాల్లో ఇరు దేశాల సైన్యాల మధ్య అప్పుడప్పుడు ఘర్షణలు జరుగుతున్నాయని ఆయన విశ్లేషించారు.

పరిష్కారం దిశగా అడుగులు:
సరిహద్దు సమస్య ఎంత జటిలమైనదైనా సరే, చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకోవచ్చని జనరల్ నరవణే (MM Naravane) ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. 2015లో భారత్, బంగ్లాదేశ్ దేశాలు చారిత్రాత్మకమైన భూసరిహద్దు ఒప్పందం (Land Boundary Agreement) ద్వారా దశాబ్దాల నాటి భూభాగాల వివాదాన్ని ఎలా పరిష్కరించుకున్నాయో ఆయన ఉదహరించారు. అదే తరహాలో చైనాతో కూడా శాంతియుత చర్చల ద్వారా సరిహద్దు సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చేసుకోవాలని అభిప్రాయపడ్డారు. కేవలం చర్చల ద్వారా మాత్రమే రెండు దేశాల మధ్య సంబంధాలు మెరుగుపడతాయని, అప్పుడే ఆసియా ఖండంలో సుస్థిరత ఏర్పడుతుందని పేర్కొన్నారు. సైనిక బలం కంటే దౌత్యపరమైన వ్యూహాలే సరిహద్దు సమస్యలను పరిష్కరించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని ఆయన (MM Naravane) నొక్కి చెప్పారు.