ఎలుకలో మనిషి మెదడు.. కొత్త ప్రయోగం! శాస్త్రవేత్తలకు కనిపించిన షాకింగ్ ఫలితం ఇదే

సైన్స్ ల్యాబ్‌లలో రకరకాల వింత ప్రయోగాలు జరుగుతుంటాయి కానీ, స్టాన్‌ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన సెర్గియూ పాస్కా బృందం చేసిన ఈ కొత్త ప్రయోగం నిజంగానే అందరినీ మైండ్ బ్లాక్ అయ్యేలా చేసింది. ఒక చిన్న ఎలుక, దాని మెదడులో మనిషి కణాలతో తయారు చేసిన కణజాలాన్ని అమర్చి శాస్త్రవేత్తలు ఒక వినూత్న పరిశోధన చేశారు. అయితే ఇది కేవలం సైన్స్ ఫిక్షన్ సినిమా కథ కాదు, మానవ మెదడు రహస్యాలను ఛేదించే దిశగా పడిన ఒక విప్లవాత్మకమైన అడుగు.

ల్యాబ్‌లో పుట్టిన మెదడు ముక్క.. ఎలుక తలలోకి!

శాస్త్రవేత్తలు ముందుగా మనిషి చర్మం లేదా రక్త కణాల నుంచి తీసిన స్టెమ్ సెల్స్ ఉపయోగించి ల్యాబ్‌లో ‘కోర్టికల్ ఆర్గానోయిడ్’ (Cortical Organoid) అనే చిన్న 3D మానవ మెదడు కణజాలాన్ని తయారు చేశారు. ఆ తర్వాత జన్యుపరమైన మార్పుల ద్వారా మెదడులో సరిపడా ఖాళీ ఉన్న ఒక చిన్న ఎలుకను ఎంచుకున్నారు. ఆ ఎలుక పుట్టిన కొద్ది రోజులకే ల్యాబ్‌లో పెంచిన ఈ మానవ మెదడు కణజాలాన్ని దాని తలలో అమర్చారు. ఆ తర్వాత ఏం జరుగుతుందో అని కొన్ని నెలల పాటు ఆసక్తిగా గమనించారు.

ఎలుక నాడీ వ్యవస్థతో భలే కనెక్ట్ అయింది!

దాదాపు మూడు నెలలు గడిచాక శాస్త్రవేత్తలు ఎలుక మెదడును పరిశీలించి అవాక్కయ్యారు. ఆ మానవ కణజాలం అక్కడ బతకడమే కాదు, బాగా విస్తరించి ఎలుక మెదడులోని కోర్టికల్ భాగంలో ఏకంగా 90 శాతానికి పైగా ఆక్రమించింది. మరింత ఆశ్చర్యకరమైన విషయమేమిటంటే, ఈ మానవ న్యూరాన్లు ఎలుక నాడీ వ్యవస్థతో పూర్తిగా అనుసంధానమై విద్యుత్ సంకేతాలను పంపడం మొదలుపెట్టాయి. వాటి నాడీ తంతువులు ఎలుక మెదడులోని ఇతర భాగాలకే కాక, ఏకంగా దాని వెన్నుపాము వరకు విస్తరించాయి. అంటే రెండు వేర్వేరు జాతుల నాడీ వ్యవస్థలు ఒకదానికొకటి కలిసి పనిచేయడం ఇక్కడ స్పష్టంగా కనిపించింది.

అరుదైన కణాలు వెలుగులోకి.. ఆశ్చర్యం!

ఈ ప్రయోగంలో శాస్త్రవేత్తలను అత్యంత ఆశ్చర్యపరిచిన విషయం మరొకటి ఉంది. మానవ కణజాలాన్ని లోతుగా పరిశీలిస్తున్నప్పుడు అందులో ‘వాన్ ఎకనామో న్యూరాన్స్’ (Von Economo Neurons) అనే అతి అరుదైన కణాలు కనిపించాయి. సాధారణంగా ఇవి మనిషి చనిపోయిన తర్వాత చేసే పోస్ట్‌మార్టమ్ అధ్యయనాల్లోనే ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి, ల్యాబ్‌లో పెంచే ఆర్గానోయిడ్స్‌లో వీటిని తయారు చేయడం చాలా కష్టం. కానీ జీవించి ఉన్న ఈ ఎలుక శరీరంలో మానవ కణాలు అంతగా వృద్ధి చెందడం శాస్త్రవేత్తలను మైమరిపించింది. మన సామాజిక ప్రవర్తన, ఆలోచనా శక్తి, అలాగే ఫ్రంటోటెంపోరల్ డిమెన్షియా వంటి తీవ్రమైన మానసిక వ్యాధులతో ఈ కణాలకు ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉంది.

ఎలుకకు మనిషి ఆలోచనలు వచ్చేశాయా?

ఇంత వినగానే సోషల్ మీడియాలో వచ్చే వార్తలలా “ఆ ఎలుక మనిషిలా ఆలోచిస్తోందా?”, “దానికి తెలివితేటలు వచ్చేశాయా?” అని అనుకుంటే పొరపాటే. శాస్త్రవేత్తలు ఈ విషయంలో చాలా స్పష్టత ఇచ్చారు. ఎలుక మొత్తం మెదడు మానవ మెదడుగా మారలేదు, దాని ప్రాథమిక నాడీ వ్యవస్థ ఇప్పటికీ ఎలుకదే. మానవ కణజాలం కేవలం ఒక పెద్ద భాగంగా పెరిగి దానితో కలిసి పనిచేసింది తప్ప, ఎలుకకు మానవ ఆలోచనలు, చైతన్యం లేదా తెలివితేటలు వచ్చాయని చెప్పడానికి ఎలాంటి ఆధారాలూ లేవు.

ఇంతకీ ఈ ప్రయోగం వెనుక అసలు ఉద్దేశం ఏంటి?

జీవించి ఉన్న మనిషి మెదడులో వ్యాధులు ఎలా మొదలవుతాయో నేరుగా పరిశీలించడం అసాధ్యం. ల్యాబ్‌లో పెంచే మెదడు కణజాలాలకు రక్తం, ఆక్సిజన్ సరఫరా లేదా మిగతా నాడీ వ్యవస్థతో అనుసంధానం ఉండవు కాబట్టి పూర్తి సమాచారం దొరకదు. కానీ ఈ ప్రయోగం ద్వారా ల్యాబ్ కణజాలాన్ని ఒక జీవి శరీరంలో పెంచి, నిజమైన నాడీ వ్యవస్థతో ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో చూసే అవకాశం దక్కింది.

ఉదాహరణకు, ఎలుకలకు ఆక్సిజన్ కొరత కలిగించినప్పుడు సాధారణ ఎలుకల కంటే, ఈ మానవ కణజాలం ఉన్న ఎలుకల్లో నడక, శరీర బ్యాలెన్స్ కోల్పోవడం వంటి తీవ్రమైన సమస్యలు కనిపించాయి. దీనిని బట్టి సెరిబ్రల్ పాల్సీ వంటి వ్యాధులలో ఆక్సిజన్ తగ్గినప్పుడు మానవ కణాలు ఎందుకు అంత తీవ్రంగా దెబ్బతింటాయో అర్థమైంది. భవిష్యత్తులో ఆటిజం, మూర్ఛ వ్యాధి (Epilepsy), షిజోఫ్రెనియా, పార్కిన్సన్స్ వంటి నాడీ సంబంధిత సమస్యలను లోతుగా అధ్యయనం చేయడానికి ఇది ఒక అద్భుతమైన వేదికగా మారనుంది.

సైన్స్ పురోగతి ఓకే.. మరి నైతిక సరిహద్దుల సంగతేంటి?

ఈ ప్రయోగం జంతువుల్లో మానవ కణజాలాన్ని ఎంతవరకు పెంచవచ్చు అనే కొత్త చర్చకు తెరలేపింది. ప్రస్తుతం ఎలుకలతో ప్రయోగాలు చేశారు కాబట్టి సరిపోయింది, ఎందుకంటే ఎలుకకూ మనిషికీ పరిణామ క్రమంలో చాలా దూరం ఉంది. కానీ భవిష్యత్తులో మనకు దగ్గరగా ఉండే ఇతర జంతువులపై ఇలాంటి ప్రయోగాలు చేస్తే జంతు హక్కులు, చైతన్యం, నైతికత (Ethics) పై పెద్ద ఎత్తున ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.

మొత్తానికి, ఇది కేవలం ఎలుకలో మనిషి మెదడును పెట్టడం గురించిన కథ కాదు. మనిషి మెదడును నేరుగా తాకకుండానే, దాని సంక్లిష్టమైన సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్న ఒక కొత్త మార్గం. భవిష్యత్తులో మానవాళిని వేధిస్తున్న ఎన్నో మెదడు సంబంధిత వ్యాధులకు పరిష్కారం చూపించే దిశగా ఇది ఒక కీలక మలుపు అని చెప్పవచ్చు.

—సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల