లక్ష్మీదేవి తొందరపాటు…హయగ్రీవ అవతారం! (దేవీ భాగవత కథ)

ఒకానొక సమయంలో వైకుంఠంలో శ్రీమహావిష్ణువు, మహాలక్ష్మీదేవి ప్రశాంతంగా కూర్చుని ఉన్నారు. చుట్టూ ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం. చింతలు లేని ఆ దివ్యధామంలో లక్ష్మీనారాయణులు అన్యోన్యంగా సంభాషించుకుంటున్నారు. అంతలోనే ఒక విచిత్రమైన సంఘటన జరిగింది.

మహాలక్ష్మీదేవి ముఖం వైపు చూసిన శ్రీమహావిష్ణువు హఠాత్తుగా నవ్వడం ప్రారంభించాడు. మొదట చిరునవ్వుతో మొదలైన ఆ నవ్వు క్రమంగా పెద్ద నవ్వుగా మారింది. అయితే, ఆయన ఎందుకు నవ్వుతున్నాడో లక్ష్మీదేవికి అర్థం కాలేదు.

‘నా ముఖంలో ఏదైనా లోపం కనిపించిందా? నా అందాన్ని చూసి కాకుండా, ఏదైనా వింతను చూసి నవ్వుతున్నాడా? లేక నాకంటే అందమైన మరొక స్త్రీని మనసులో తలచుకుంటున్నాడా?’

ఆమె మనసులో ఒక్కొక్కటిగా అనుమానాలు పుట్టుకొచ్చాయి.

తన అందాన్ని చూసి నవ్వుతున్నాడేమోనన్న ఆలోచన ఆమెను కలవరపరిచింది. శ్రీహరి నవ్వడం ఆపకపోవడంతో ఆమె మనసులో అసహనం పెరిగింది. అనుమానం క్రమంగా ఆగ్రహంగా మారింది.

శాంతంగా ఉండాల్సిన మనసును కోపం ఆక్రమించింది. తన భర్త తనను చూసి ఎందుకు నవ్వుతున్నాడో అడిగి తెలుసుకోవాలనే ఆలోచన కూడా ఆ ఆవేశంలో వెనుకబడిపోయింది. శ్రీమహావిష్ణువు మాత్రం నవ్వుతూనే ఉన్నాడు. ఆ నవ్వు వెనుక ఉన్న కారణం తెలియక మహాలక్ష్మీదేవి మరింత ఆవేశానికి గురైంది.

ఆవేశంలో పలికిన ఒక్క మాట.. శ్రీహరికి శాపం!

తన భర్త నవ్వుకు కారణం ఏమిటో అడగాలని లక్ష్మీదేవి నిశ్చయించుకుంది. “ఏమిటి స్వామీ! అలా ఎందుకు నవ్వుతున్నారు?” అని ప్రశ్నించింది. అయినా శ్రీహరి నవ్వు ఆపలేదు. తన ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పకుండా నవ్వుతూనే ఉండటంతో మహాలక్ష్మీదేవి కోపం కట్టలు తెంచుకుంది. ఆమె మనసును తమోగుణం ఆవరించింది. ఆ క్షణంలో ఆలోచించే శక్తిని కోల్పోయింది. తనకు ఎంతో ప్రియమైన భర్తే తనను ఎగతాళి చేస్తున్నాడన్న భావన ఆమెను ఆవేశానికి గురిచేసింది. చివరకు ఆమె నోటి నుంచి ఒక భయంకరమైన శాపం వెలువడింది.

“నీ తల నీ శరీరం నుంచి వేరైపోవుగాక!”

ఆ మాటలు పలికిన మరుక్షణమే పరిస్థితి మారిపోయింది. ఇప్పటివరకు నవ్వుతూ ఉన్న శ్రీమహావిష్ణువు మౌనంగా నిలిచిపోయాడు. ఆయన ముఖంలో చిరునవ్వు మాయమైంది. లక్ష్మీదేవి కూడా తాను ఏమి పలికిందో గ్రహించినట్లయింది. ఆవేశంలో పలికిన ఒక్క మాట ఎంతటి పరిణామానికి దారితీస్తుందో ఆమెకు అర్థమవడం ప్రారంభమైంది. తన భర్తకు శాపం ఇచ్చినందుకు ఆమె మనసు కలత చెందింది. కానీ పలికిన మాటను వెనక్కి తీసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
ఇక్కడే ఈ కథ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తుచేస్తుంది: ఒక్క క్షణం ఆలోచించకుండా పలికిన మాట, జీవితాంతం పశ్చాత్తాపానికి కారణం కావచ్చు.

మరోవైపు.. అమరత్వం కోసం హయగ్రీవుడి తపస్సు!

అదే సమయంలో దితి వంశంలో హయగ్రీవుడు అనే రాక్షసుడు ఉండేవాడు. అపారమైన బలంతో, రాజ్య సంపదలతో తులతూగుతున్నప్పటికీ అతనికి తృప్తి కలగలేదు. ముల్లోకాలనూ తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకోవాలనే దురాశ అతనిలో పెరిగింది. అందుకోసం అతడు ఒక నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.

సరస్వతీ నదీతీరానికి చేరుకుని జగజ్జనని అయిన ఆదిపరాశక్తిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఘోరమైన తపస్సు ప్రారంభించాడు. ఆహారాన్ని త్యజించి, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి, శక్తి బీజాక్షరాన్ని జపిస్తూ దీర్ఘకాలం తపస్సు చేశాడు. అతని కఠోర తపస్సుకు సంతోషించిన జగన్మాత ప్రత్యక్షమైంది.

“వత్సా! నీ తపస్సుకు మెచ్చాను. నీకు ఏ వరం కావాలో కోరుకో” అని అనుగ్రహించింది.
అప్పుడు హయగ్రీవుడు చేతులు జోడించి ఇలా ప్రార్థించాడు. “అమ్మా! నాకు మరణం లేకుండా వరం ప్రసాదించు. నేను ఎప్పటికీ చావకూడదు.” జగన్మాత చిరునవ్వుతో సమాధానమిచ్చింది.

“హయగ్రీవా! ఈ సృష్టిలో జన్మించిన ప్రతి ప్రాణికీ మరణం తప్పదు. సృష్టి ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఆ వరాన్ని ప్రసాదించడం సాధ్యం కాదు. మరేదైనా కోరుకో.”

అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు తన కుతంత్రంతో కూడిన కోరికను బయటపెట్టాడు. “అమ్మా! అయితే నా మరణం మరొక హయగ్రీవుడి చేతిలోనే సంభవించేలా వరం ఇవ్వు.” తన పేరుతో పాటు తనలాంటి రూపం కలిగినవాడే తనను సంహరించగలడనే షరతుతో తనకు మరణం దాదాపు అసాధ్యమవుతుందని అతడు భావించాడు. జగన్మాత అతడు కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించింది.

వరబలంతో ఉప్పొంగిపోయిన హయగ్రీవుడు తన రాజ్యానికి తిరిగి వెళ్లాడు. ఆ తర్వాత దేవతలను, మహర్షులను బాధించడం ప్రారంభించాడు. అతని దురాగతాలు రోజురోజుకూ పెరిగిపోయాయి.
ఆ రాక్షసుడిని సంహరించగలవారు ముల్లోకాలలో ఎవరూ కనిపించలేదు. అయితే, జగన్మాత సంకల్పంలో ఆ సమస్యకు పరిష్కారం అప్పటికే సిద్ధమై ఉంది.

కొంతకాలం గడిచింది. శ్రీమహావిష్ణువు ఒకప్పుడు రాక్షసులతో సాగిన భీకర యుద్ధం కారణంగా అలసిపోయాడు. ఒక ప్రశాంతమైన ప్రదేశంలో తన విల్లును నేలపై నిలిపి, దాని కొనపై తలను ఆనించి గాఢనిద్రలోకి జారుకున్నాడు.

ఇదే సమయంలో దేవతలు ఒక యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలనుకున్నారు. అయితే, శ్రీహరి నిద్రలో ఉండటంతో ఆయనను మేల్కొలపడం వారికి సాధ్యం కాలేదు. చివరకు విల్లుపై తలను ఆనించి నిద్రిస్తున్న విష్ణుమూర్తిని మేల్కొలిపేందుకు ఒక ఉపాయం ఆలోచించారు. విల్లు యొక్క అల్లెతాడు తెగిపోయేలా చేయాలని నిర్ణయించారు. అల్లెతాడు తెగిపోయినప్పుడు విల్లు ఒక్కసారిగా వేగంగా వెనక్కి వంగింది. దాని ప్రభావంతో శ్రీమహావిష్ణువు తల శరీరం నుంచి వేరై సముద్రంలో పడిపోయింది.
దేవతలు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యారు.

సకల లోకాలకు రక్షకుడైన శ్రీహరి తల లేని శరీరంతో పడి ఉండటాన్ని చూసి బ్రహ్మదేవుడు, పరమశివుడు సహా దేవతలందరూ దుఃఖంలో మునిగిపోయారు. “లోకాలను రక్షించే మహావిష్ణువుకే ఈ విపత్తు ఎలా సంభవించింది? ఆయన తల ఎక్కడికి వెళ్లింది? ఇప్పుడు సృష్టికి రక్షణ ఎవరు?”
దేవతలకు ఏమీ అర్థం కాలేదు. అప్పుడు వారంతా ఆదిపరాశక్తిని శరణు వేడారు.

ఆదిపరాశక్తి వెల్లడించిన రహస్యం!

దేవతల ప్రార్థనలకు స్పందించిన జగన్మాత వారికి ఈ సంఘటన వెనుక ఉన్న కారణాలను వివరించింది. శ్రీహరి తల వేరుకావడానికి మహాలక్ష్మీదేవి ఇచ్చిన శాపం ఒక కారణమని తెలిపింది. అయితే, ఈ సంఘటనను కేవలం శాపఫలంగా మాత్రమే చూడకూడదు. దేవకార్యం నెరవేరడానికి, హయగ్రీవుడనే రాక్షసుడి సంహారానికి కూడా ఇదే మార్గం కానుందని వివరించింది.

అనంతరం హయగ్రీవుడికి తాను ప్రసాదించిన వరం గురించి వెల్లడించింది. “దేవతలారా! హయగ్రీవుడు అనే రాక్షసుడిని సంహరించాలంటే గుర్రం తల కలిగిన హయగ్రీవుడే జన్మించాలి. అందుకోసం విశ్వకర్మను పిలిపించి, విష్ణుమూర్తి శరీరానికి గుర్రం తలను అమర్చండి. అప్పుడు శ్రీహరి హయగ్రీవ రూపాన్ని ధరించి ఆ రాక్షసుడిని సంహరిస్తాడు” అని జగన్మాత ఆదేశించింది.
దేవతలకు అప్పటివరకు అంతుబట్టని రహస్యం అర్థమైంది.

మహాలక్ష్మీదేవి ఆవేశంలో పలికిన శాపం కూడా చివరకు జగన్మాత సంకల్పంలో దేవకార్యానికి సాధనమైంది.

ఈ సందర్భంలో దేవీ భాగవతం ఏమంటుందంటే…

శృణ్వంతు కారణం చాద్య యద్గతం వదనం హరేః ।
అకారణం కథం కార్యం సంసారేఽత్ర భవిష్యతి ॥

భావం: “శ్రీహరి తల వేరుకావడానికి గల కారణాన్ని ఇప్పుడు వినండి. ఈ జగత్తులో కారణం లేకుండా ఏ కార్యమూ ఎలా సంభవిస్తుంది?”
— శ్రీమద్దేవీ భాగవతం, ప్రథమ స్కంధం, 5వ అధ్యాయం, శ్లోకం 74

శ్రీహరి హయగ్రీవ అవతారం!

జగన్మాత ఆదేశం మేరకు దేవశిల్పి విశ్వకర్మ ఒక గుర్రం తలను తీసుకువచ్చాడు. దేవతల సమక్షంలో దానిని శ్రీమహావిష్ణువు శరీరానికి అమర్చాడు. ఆదిపరాశక్తి అనుగ్రహంతో శ్రీహరి గుర్రం తల కలిగిన దివ్యరూపాన్ని పొందాడు. ఆయనే శ్రీ హయగ్రీవ స్వామి.

దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న హయగ్రీవ స్వామిని చూసి దేవతలందరూ ఆనందించారు. తమను పీడిస్తున్న రాక్షసుడి అంతం సమీపించిందని వారు గ్రహించారు. అటు హయగ్రీవ రాక్షసుడు మాత్రం తనకు మరణం లేదనే అహంకారంతో విర్రవీగుతున్నాడు. తనలాంటి హయగ్రీవుడే తనను చంపగలడనే వరంపై అతనికి అపారమైన నమ్మకం. కానీ, తన మరణానికి మార్గం తానే ఎంచుకున్నానని అతడికి తెలియదు. శ్రీహరి హయగ్రీవ రూపంలో ఆ రాక్షసుడిపై యుద్ధానికి దిగాడు. భీకరమైన పోరాటం అనంతరం హయగ్రీవ రాక్షసుడిని సంహరించాడు.

దేవతలకు ఉపశమనం కలిగింది. లోకాలకు మళ్లీ శాంతి లభించింది. జగన్మాత సంకల్పం నెరవేరింది. అలా మహాలక్ష్మీదేవి ఆవేశంలో ఇచ్చిన శాపం, హయగ్రీవుడి వరం, శ్రీహరి దివ్యావతారం.. ఈ మూడు సంఘటనలూ ఒకే దేవకార్యానికి దారితీశాయి.

జై శ్రీమన్నారాయణ! జై జగన్మాత! శ్రీ హయగ్రీవ స్వామికి జయము!

—సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల