ఆటా సాహిత్య సమావేశంలో ఆసక్తికరంగా సాగిన “భాష, సాహిత్యం, సంస్కృతి” చర్చా గోష్ఠి!

అమెరికాలో తెలుగు భాషాభివృద్ధి, సాహిత్య పరిరక్షణ , సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని భావితరాలకు అందించే ఉద్దేశంతో అమెరికన్ తెలుగు అసోసియేషన్ ఆధ్వర్యంలో ఒక అద్భుతమైన , సుదీర్ఘమైన సాహిత్య సమావేశం జరిగింది. భాష, సాహిత్యం, సంస్కృతి అనే మూడు ప్రధాన అంశాల చుట్టూ జరిగిన ఈ చర్చా కార్యక్రమంలో అనేక మంది ప్రముఖులు, భాషాభిమానులు, సాహిత్యవేత్తలు పాలుపంచుకుని తమ అమూల్యమైన అభిప్రాయాలను పంచుకున్నారు. ప్రముఖ పాత్రికేయులు, సినీ విశ్లేషకులు, సుప్రసిద్ధ రచయిత శ్రీ జయదేవ రెంటాల ఈ కార్యక్రమానికి సమన్వయకర్తగా వ్యవహరించారు. భాష కేవలం భావవ్యక్తీకరణకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, ఒక జాతి ఉనికికి, జీవన విధానానికి , విశిష్టమైన సంస్కృతికి ఎలా మూలస్తంభంగా నిలుస్తుందనే సున్నితమైన విషయాన్ని ఈ సమావేశం కూలంకషంగా చర్చించింది. ప్రపంచీకరణ నేపథ్యంలో మన మాతృభాషను ఎలా కాపాడుకోవాలి, పిల్లలకు ఆ భాషపై మక్కువ ఎలా పెంచాలి అనే అంశాలపై వక్తలు తమ అనుభవాలను పంచుకున్నారు.

ఈ సమావేశం ప్రారంభంలో నిర్వాహకులు వేణు నక్షత్రం సభికులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ, ఈ కార్యక్రమం ముఖ్య ఉద్దేశాన్ని, ఆవశ్యకతను వివరించారు. మన తెలుగు భాష మెల్లిగా కనుమరుగు అవుతోందని కొందరు ఆందోళన చెందుతుంటే, మరికొందరు మాత్రం పాన్ ఇండియా సినిమాల ద్వారా తెలుగు భాష ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఘనంగా వ్యాపిస్తోందని అంటున్నారని ఆయన గుర్తుచేశారు. రష్యా, జపాన్, అమెరికా వంటి అనేక దేశాల్లో సైతం తెలుగు సినిమాలను అక్కడి ప్రజలు ఎంతో ఆసక్తిగా చూస్తున్నారని, ఇది మన భాషకు దక్కిన అరుదైన గౌరవమని ఆయన సంతోషం వ్యక్తం చేశారు. అయితే, విదేశాల్లో ముఖ్యంగా అమెరికాలో స్థిరపడిన తెలుగువారు తమ పిల్లలకు భాషను ఎలా నేర్పించాలి, మన సంస్కృతిని , వారసత్వాన్ని వారికి ఎలా అందించాలి అనే దానిపై లోతైన చర్చ జరగాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

జయదేవ రెంటాల విశ్లేషణ..
వేదికను అలంకరించిన జయదేవ రెంటాల మాట్లాడుతూ, తనను ఈ కార్యక్రమానికి ఒక వక్తగా కాకుండా కేవలం శ్రోతగా ఉండాలని ఆహ్వానించారని, కానీ అనుకోకుండా సమన్వయకర్తగా బాధ్యతలు అప్పగించారని సరదాగా వ్యాఖ్యానించారు. ఈ గౌరవప్రదమైన వేదికపై పారుపల్లి కోదండరామయ్య, జ్యోతి పిశుపాటి, సుధా కంచర్ల, భాను ప్రకాష్, రుక్మిణి మాధవి, లక్ష్మీ గోపరాజు , సురేష్ కొలిచాల వంటి ఎందరో ఉద్దండులు ఉన్నారని, వారి మధ్య ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించడం తనకు దక్కిన గొప్ప అవకాశమని అన్నారు. చర్చను ప్రారంభిస్తూ ఆయన భాష, సాహిత్యం, సంస్కృతి అనే మూడు అంశాల మధ్య ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని చాలా అద్భుతంగా విశ్లేషించారు. చాలామంది ఈ మూడింటిని వేర్వేరు అంశాలుగా చూస్తారని, కానీ వాస్తవానికి ఇవి పరస్పరం ఆధారపడినవని ఆయన స్పష్టం చేశారు. భాష లేకుండా సాహిత్యం ఉండదని, సాహిత్యం లేనిదే సంస్కృతికి మనుగడ ఉండదని ఆయన అన్నారు. ఈ మూడు ఒకదానికొకటి ఎంతగా పెనవేసుకుపోయాయంటే, ఒకదాని ప్రభావం మరొకదానిపై నిరంతరం పడుతూనే ఉంటుందని గుర్తు చేశారు.

కాలానుగుణంగా భాష ఎలా మారుతూ వస్తుందో వివరిస్తూ, నన్నయ్య కాలం నాటి భాషను మనం ఇప్పుడు మాట్లాడటం లేదని, మన తాతలు మాట్లాడిన భాషను మన తండ్రులు మాట్లాడలేదని, మన తండ్రులు మాట్లాడిన భాషను మనం మాట్లాడటం లేదని ఆయన గుర్తుచేశారు. మానవ కమ్యూనికేషన్ పద్ధతులు మారుతున్నప్పటికీ, భావాన్ని వ్యక్తీకరించడం అనే మూల ఉద్దేశం మాత్రం ఎప్పటికీ మారలేదని ఆయన అన్నారు. ఒకప్పుడు గుహల్లోని బొమ్మల ద్వారా మనిషి తన భావాలను వ్యక్తం చేస్తే, ఆధునిక యుగంలో మొబైల్ ఫోన్లలో వాడే ఎమోజీల ద్వారా భావాలను వ్యక్తం చేస్తున్నారని ఆయన చక్కటి ఉదాహరణ చెప్పారు. అదేవిధంగా సంస్కృతి కూడా కాలానుగుణంగా మారుతూ ఉంటుందని, ఒకప్పుడు చీర, రవిక మాత్రమే కట్టుకునే వారు ఇప్పుడు పరిస్థితులకు తగ్గట్టుగా పంజాబీ డ్రెస్సులు , ఇతర పాశ్చాత్య దుస్తులు ధరిస్తున్నారని, ఇది వారి అవసరాలను బట్టి మారే జీవన సంస్కృతి అని ఆయన వివరించారు. పాప్ కల్చర్ అనేది సాహిత్యాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో చెప్పడానికి ఆయన హాలీవుడ్ దర్శకుడు క్రిస్టోఫర్ నోలన్ తీసిన సినిమాను ఉదాహరణగా తీసుకున్నారు. ఆ సినిమా విడుదలైన తర్వాత గ్రీకు, రోమన్ సాహిత్యాలకు సంబంధించిన పుస్తకాల అమ్మకాలు రెండు వందల శాతం పెరిగాయని ఆయన గణాంకాలతో సహా చెప్పారు. భవిష్యత్తులో మన రామాయణం లేదా మహాభారతం మీద కూడా ప్రపంచ స్థాయి సినిమాలు వస్తే మన సాహిత్యం పట్ల కూడా ఇతర దేశాల వారికి ఆసక్తి పెరుగుతుందని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.

పిల్లలకు తెలుగు నేర్పించడం తల్లిదండ్రుల బాధ్యత
అనంతరం జ్యోతి పిశుపాటి మాట్లాడుతూ అమెరికాకు వచ్చిన కొత్తలో తాను గమనించిన సామాజిక పరిస్థితులను కళ్లకు కట్టినట్లు వివరించారు. ఎవరైనా అమెరికాకు రాగానే పిల్లలతో ఇంట్లో కూడా ఇంగ్లీష్ లోనే మాట్లాడాలని, లేకపోతే వారు ఇక్కడి సమాజంలో కలిసిపోలేరని చాలామంది ఉచిత సలహాలు ఇచ్చేవారని ఆమె గతాన్ని గుర్తుచేసుకున్నారు. కానీ తాను తన భర్తతో కలిసి పిల్లలతో ఇంట్లో ఖచ్చితంగా తెలుగులోనే మాట్లాడాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు ఆమె తెలిపారు. తాము ముందుగా తెలుగులో మాట్లాడితేనే పిల్లలు కూడా మాతృభాషను నేర్చుకుంటారని, పక్కవారికి ఆదర్శంగా నిలవాలంటే ముందు మన ఇంటి నుంచే ఆచరణ ప్రారంభించాలని ఆమె గట్టిగా చెప్పారు. తన దృఢ నిశ్చయం కారణంగా తన పిల్లలకు తెలుగు స్పష్టంగా మాట్లాడటం నేర్పించగలిగానని, వారు ఇప్పుడు తెలుగు చక్కగా చదవగలరని ఆమె సగర్వంగా చెప్పారు.

తాను ఒక ఉపాధ్యాయురాలిగా తన దగ్గరకు వచ్చే ఇతర పిల్లలకు కూడా తెలుగు నేర్పిస్తున్నానని, కేవలం పుస్తకాల ద్వారా కాకుండా ఆటలు, పాటలు, నాటికల ద్వారా భాషను నేర్పితే పిల్లలు ఎంతో సులభంగా , ఉత్సాహంగా నేర్చుకుంటారని ఆమె తన విజయవంతమైన అనుభవాలను పంచుకున్నారు. పిల్లలకు పండుగలు, పద్ధతులు, గుమ్మం, తోరణం వంటి మన అద్భుతమైన సంస్కృతికి సంబంధించిన విషయాలను తల్లిదండ్రులే ఎంతో ఓపికగా దగ్గరుండి వివరించాలని ఆమె సూచించారు. మన తాతలు, అమ్మమ్మల గురించి , వారి జీవిత విశేషాల గురించి పిల్లలకు తెలియజేయడానికి ప్రతి వారం వారితో ఫోన్లో మాట్లాడించాలని ఆమె ఒక చక్కటి సలహా ఇచ్చారు. తద్వారా తరాల మధ్య అంతరం తగ్గి, మన సంస్కృతి పట్ల పిల్లలకు గౌరవం , ప్రేమ పెరుగుతుందని ఆమె వివరించారు. అమెరికాలో చాలా మంది పెద్దలు పిల్లలతో తెలుగులో మాట్లాడుతుంటే, పిల్లలు మాత్రం తెలిసీ కూడా కావాలనే ఇంగ్లీష్ లో సమాధానం చెబుతుంటారని, ఈ వాస్తవ పరిస్థితి మారాలని ఆమె ఆకాంక్షించారు. తల్లిదండ్రులు తమవంతు కృషి చేస్తే పిల్లలు ఖచ్చితంగా మాతృభాషను నేర్చుకుంటారని ఆమె ధీమా వ్యక్తం చేశారు.

కనుమరుగవుతున్న అచ్చ తెలుగు పదాల పట్ల ఆవేదన
పారుపల్లి కోదండరామయ్య మాట్లాడుతూ… ఆయన ప్రస్తుత తెలుగు భాష దుస్థితి పట్ల తన ప్రసంగంలో తీవ్ర ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. 50 వేలకు పైగా పదాలతో తాను ఒక బృహత్తరమైన నిఘంటువును తయారు చేసినట్లు ఆయన తెలిపారు. తాను సేకరించిన అనేక అచ్చ తెలుగు పదాలు నేటి సమాజంలో ఎలా వాడుకలో లేకుండా పోయాయో ఆయన సవివరంగా వివరించారు. ఉదాహరణకు కష్టం అనే ఒక చిన్న పదానికి తెలుగులో ఇడుములు, ఇరుకట్లు, ఇబ్బందులు, పాట్లు, తిప్పలు, అగచాట్లు వంటి ఎన్నో అద్భుతమైన పర్యాయపదాలు ఉన్నాయని, కానీ నేడు వాటిలో ఏ ఒక్క పదాన్ని కూడా ఎవరూ వాడటం లేదని ఆయన తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేశారు. ప్రపంచంలో మరే భాషలోనూ లేనన్ని పర్యాయపదాలు , భావవ్యక్తీకరణ పదాలు మన తెలుగులో ఉన్నాయని, కానీ మనమే మన చేతులారా వాటిని పక్కనపెట్టి పరభాషా పదాలకు పెద్దపీట వేస్తున్నామని ఆయన ఆవేదన చెందారు.

కేవలం ఇలాంటి సాహిత్య సమావేశాలు నిర్వహించుకోవడమే కాకుండా భాషను నిజంగా బతికించుకోవడానికి ఖచ్చితమైన కార్యాచరణ ఉండాలని ఆయన నిర్వాహకులకు , సభికులకు సూచించారు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లోనే నేడు తెలుగు భాషకు సరైన గౌరవం దక్కడం లేదని, పాఠశాలల్లో పిల్లలు తెలుగు మాట్లాడితే శిక్షించే పరిస్థితి ఉందని ఆయన విమర్శించారు. తల్లిదండ్రులు సైతం తమ పిల్లలు వీలైనంత త్వరగా ఇంగ్లీష్ నేర్చుకుని అమెరికా లేదా ఆస్ట్రేలియా వెళ్ళిపోయి డాలర్లు సంపాదించాలనే తపనతో ఉన్నారని ఆయన తప్పుబట్టారు. మన భాషను మనం గౌరవించుకోకపోతే ఇతర దేశాల వారు మనల్ని ఎలా గౌరవిస్తారని ఆయన సూటిగా ప్రశ్నించారు. అందరూ రోజుకు కనీసం కొంత సమయమైనా తెలుగు భాష అభివృద్ధి కోసం , పఠనం కోసం కేటాయించాలని, మన భాషను కాపాడుకోవడానికి ప్రతి ఒక్కరూ ప్రతినబూనాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. ఆయన ఆవేశంగా చదివిన కవితలు , పదాల ప్రయోగం సభికులను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి.

వృత్తిగత జీవితంలో ఇంగ్లీష్, తెలుగు
సభికుల నుండి మరొక వక్త రాజేశ్వరరావు స్పందిస్తూ, తాను ఒక సైన్స్ విద్యార్థి అయినప్పటికీ తన విద్యాభ్యాసం అంతా తెలుగు మాధ్యమంలోనే సాగిందని గుర్తుచేసుకున్నారు. భాష అనేది కేవలం ఒక మాధ్యమం మాత్రమేనని, మనిషిలో విషయ పరిజ్ఞానం , విజ్ఞానం ఉంటే ఏ భాషలోనైనా జీవితంలో రాణించవచ్చని ఆయన తన సొంత జీవితాన్ని ఉదాహరణగా చూపిస్తూ చెప్పారు. ఇంగ్లీష్ మీడియంలో చదివితేనే సమాజంలో గొప్ప అనే భ్రమ నుంచి తల్లిదండ్రులు బయటపడాలని ఆయన సూచించారు. అనంతరం భాను ప్రకాష్ వేదిక మీద మాట్లాడుతూ, మన తల్లిదండ్రులు వ్యవసాయ నేపథ్యం నుంచి , గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చి ఎన్నో కష్టాలు పడి మనల్ని ఈ ఉన్నత స్థాయికి చేర్చారని, వారి అంతులేని త్యాగాలను మనం ఎప్పటికీ మర్చిపోకూడదని అన్నారు.

మాతృభాషలో విద్యాభ్యాసం చేయడం వల్ల పిల్లల్లో ఆలోచనా విధానం మెరుగుపడుతుందని , మానసిక పరిపక్వత పెరుగుతుందని ఎన్నో అంతర్జాతీయ పరిశోధనలు సైతం స్పష్టంగా చెబుతున్నాయని ఆయన గుర్తుచేశారు. మన ఘనమైన చరిత్ర, సంస్కృతి, ఆచార వ్యవహారాలను ఇంగ్లీష్ లోకి అనువదించి చెబితే దానిలోని అసలైన గాఢత, తీవ్రత , ఆత్మీయత పిల్లలకు ఏమాత్రం అర్థం కాదని, అవి ఖచ్చితంగా మాతృభాషలోనే చెప్పాలని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. అమెరికావ్యాప్తంగా తానా పాఠశాల ద్వారా తాము గత కొన్నేళ్లుగా చేస్తున్న నిస్వార్థమైన కృషిని ఆయన సవివరంగా వివరించారు. వేలాది మంది పిల్లలకు వివిధ మార్గాల్లో క్రమం తప్పకుండా తెలుగు నేర్పిస్తున్నామని ఆయన సగర్వంగా చెప్పారు. మనందరం కలిసి భాషాభివృద్ధి కోసం స్థానిక పాఠశాలల్లో వ్యాస రచన పోటీలు నిర్వహించాలని, పండుగల సమయంలో పిల్లలకు బహుమతులు ఇచ్చి ప్రోత్సహించాలని, తద్వారా పిల్లల్లో మన భాష పట్ల మక్కువ పెరుగుతుందని అన్నారు.

లలిత సంగీతం ద్వారా భాషాభివృద్ధి…
ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ఏ గ్రేడ్ గాయనిగా పనిచేసిన , సంగీత ఉపాధ్యాయురాలుగా ఉన్న రుక్మిణి మాధవి మాట్లాడుతూ, తాను లలిత సంగీతం ద్వారా పిల్లలకు తెలుగు భాషను ఎలా నేర్పిస్తున్నానో సవివరంగా వివరించారు. గత 20 ఏళ్లుగా అమెరికాలోని డీసీ ఏరియాలో సంగీతం నేర్పిస్తున్న ఆమె, తన దగ్గరకు వచ్చే వందలాది పిల్లలకు కేవలం పాటలు పాడించడం మాత్రమే కాకుండా, ఆ పాటల వెనుక ఉన్న అసలైన అర్థాన్ని, ఆ పాట పుట్టిన సందర్భాన్ని, అందులో దాగి ఉన్న పురాణ గాథలను కూడా ఎంతో ఓపికగా వివరిస్తానని చెప్పారు.

అన్నమయ్య కీర్తనలు లేదా త్యాగరాజ స్వామి కీర్తనలు నేర్పించేటప్పుడు, ఆ కీర్తనల నేపథ్యాన్ని పిల్లలతోనే వారి తల్లిదండ్రులను అడిగి తెలుసుకునేలా ఇంటిపని ఇస్తానని ఆమె చెప్పారు. ఉదాహరణకు దశావతారాల గురించి మీ అమ్మానాన్నలను అడిగి తెలుసుకుని రమ్మని చెబుతానని, దీనివల్ల వారు భాషతో పాటు విశిష్టమైన సంస్కృతిని కూడా తెలుసుకుంటారని తన విజయరహస్యాన్ని అందరితో పంచుకున్నారు. ఒక బిడ్డకు తల్లే ఎప్పుడూ మొదటి గురువు అని, చందమామ రావే జాబిల్లి రావే లాంటి పాటల ద్వారా, లాలిపాటల ద్వారా , జోలపాటల ద్వారా అమ్మ తన బిడ్డకు మొదటగా భాషను పరిచయం చేస్తుందని ఆమె ఎంతో భావోద్వేగంగా అన్నారు. విదేశాల్లో ఉన్నప్పటికీ బిజీ జీవితంలో తల్లులు ఓపికగా తమ పిల్లలకు మాతృభాషను నేర్పితే, రేపటి భావితరాలకు మన భాష ఒక సజీవ వారసత్వంగా మిగులుతుందని ఆమె ఉద్ఘాటించారు. భాషను కాపాడే ప్రయత్నం చేస్తున్న ప్రతి తల్లికి ఆమె తన ప్రసంగం ద్వారా పాదాభివందనం చేశారు.

బహుభాషా సంస్కృతిలో మాతృభాష స్థానం…
జార్జ్ వాషింగ్టన్ యూనివర్సిటీలో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్న లక్ష్మీ గోపరాజు వాస్తవిక దృక్పథంతో , సమాజ పోకడలను విశ్లేషిస్తూ మాట్లాడారు. ఏ భాషకైనా ఆర్థిక బలం, రాజకీయ బలం లేదా సైనిక బలం ఉంటేనే అది సమాజంలో అధికార భాషగా ఎక్కువ కాలం చలామణి అవుతుందని ఆమె చరిత్రను ఉటంకిస్తూ స్పష్టం చేశారు. ఒకప్పుడు శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స అని ఎందుకన్నారో వివరిస్తూ, ప్రపంచంలో ప్రతి ఒక్కరికీ తమ మాతృభాష ఎంతో గొప్పగానే అనిపిస్తుందని అన్నారు. ఉదాహరణకు చైనీస్ వారికి వారి భాష గొప్పదని, ఫ్రెంచ్ వారికి వారి భాష గొప్పదని, ఆఫ్రికన్లకు వారి భాష గొప్పదని ఆమె అన్నారు.

కాబట్టి ప్రపంచంలో కేవలం మన భాషే గొప్పది అని మనం అనుకోవడం ఒక్కోసారి దురభిమానం అవుతుందని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు. ఆమె తన మనబడి అనుభవాలను పంచుకుంటూ, అమెరికాలో చిన్న పిల్లలు వీకెండ్ స్కూల్స్ కి వెళ్లి ఎంతో ఉత్సాహంగా తెలుగు నేర్చుకుంటున్నారని చెప్పారు. అక్కడ వారంతా ఒకే తరహా భారతీయ దుస్తులు ధరించి, తమ సంస్కృతి పట్ల ఎలాంటి మొహమాటం లేకుండా సౌకర్యంగా ఫీల్ అవుతున్నారని ఆమె వివరించారు. ఇది ఒక సానుకూల పరిణామం అయినప్పటికీ, పిల్లలు హైస్కూల్ కి వచ్చేసరికి వారిపై అమెరికన్ విద్యావిధానం , చదువుల ఒత్తిడి విపరీతంగా పెరుగుతుందని, దీనివల్ల చాలామంది పిల్లలు సగంలోనే తెలుగు నేర్చుకోవడం మానేస్తున్నారని, ఇది మనం అంగీకరించాల్సిన ఒక చేదు వాస్తవం అని ఆమె అన్నారు. మన పిల్లలు తెలుగు నేర్చుకోవాలని మనం మనస్ఫూర్తిగా కోరుకోవడంలో ఎలాంటి తప్పు లేదు కానీ, అమెరికాలో పుట్టి పెరిగిన వారు మన స్థాయిలో అచ్చమైన తెలుగు సాహిత్యాన్ని చదివి పూర్తిగా అర్థం చేసుకుంటారని ఆశించడం మన అత్యాశే అవుతుందని అని అన్నారు.

భవిష్యత్తు మార్గాలు
ప్రముఖ భాషా శాస్త్రవేత్త సురేష్ కొలిచాల ఈ సుదీర్ఘ చర్చకు ఒక సరికొత్త శాస్త్రీయ కోణాన్ని అందించారు. వేల సంవత్సరాల క్రితం ప్రపంచంలో సుమారు 20 వేల భాషలు ఉండేవని, ఆధునిక యుగంలో ఇప్పుడు అవి కేవలం 7 వేలకు పడిపోయాయని ఆయన భయంకరమైన గణాంకాలతో సహా వివరించారు. ఈ శతాబ్దం పూర్తయ్యేనాటికి ఈ మిగిలిన 7 వేల భాషల్లో కూడా 90 శాతం భాషలు పూర్తిగా కనుమరుగయ్యే అత్యంత తీవ్రమైన ప్రమాదం ఉందని ఆయన హెచ్చరించారు. ఒక భాష చచ్చిపోవడానికి ఎన్నో శతాబ్దాలు పట్టదని, కేవలం మూడు తరాలు మారితే చాలని ఆయన మెక్సికోలోని ఒక ప్రాచీన భాషను ఉదాహరణగా చూపిస్తూ చెప్పారు.

మెక్సికోలో స్పానిష్ భాషను మాత్రమే మాట్లాడాలని ప్రభుత్వం నిబంధనలు పెట్టడంతో, కేవలం నాలుగు తరాలలో స్థానిక భాషను మాట్లాడేవారు ఒక్కరు కూడా లేకుండా పోయారని ఆయన వివరించారు. మన తెలుగు భాష కూడా భవిష్యత్తులో ఆ ప్రమాదకరమైన జాబితాలో చేరకుండా ఉండాలంటే తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వాల చిత్తశుద్ధి ఎంతో అవసరమని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అమెరికాలో పిల్లలు ఇష్టపడి తెలుగు నేర్చుకోవడం అనేది ఒక కృత్రిమ వాతావరణంలో జరుగుతున్న పరిణామం అని, వాస్తవానికి అసలు మన మాతృభూమి అయిన తెలుగు రాష్ట్రాల్లో మన భాష పరిస్థితి ఎలా ఉందనేది అత్యంత ముఖ్యమని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. ప్రాథమిక స్థాయి నుంచే ఇంగ్లీష్ మీడియం చదువుల వల్ల పిల్లలకు తెలుగు పట్ల కనీస అభిమానం లేకుండా పోతోందని, ఇది ఇలాగే నిరాటంకంగా కొనసాగితే భవిష్యత్తులో తెలుగు ఒక ఎండిపోయిన నదిలా మారుతుందని ఆయన తీవ్ర ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.

అయితే, ఆయన తెలుగు భాష భవిష్యత్తు కోసం మూడు స్పష్టమైన మార్గాలను సభికులకు సూచించారు. మొదటి మార్గం ఏమిటంటే, ప్రస్తుత పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగిస్తూ ప్రభుత్వాలు భాషను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, రెండు మూడు తరాలలో తెలుగు పూర్తిగా కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఉంది. రెండవ మార్గం ఏంటంటే, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ , ఆధునిక సాంకేతికతను వాడుకుని, బాహుబలి లాంటి గొప్ప తెలుగు సినిమాలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రదర్శిస్తూ, ఇతర భాషల సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి అనువదించుకుంటూ మన భాషను బతికించుకోవడం. దీనివల్ల భాషకు సామాజికంగా , ఆర్థికంగా బలం చేకూరుతుంది. మూడవ మార్గం ఏమిటంటే, భాషను పూర్తిగా వదిలేయకుండా, ఇంగ్లీష్ మాట్లాడుతూ మధ్యమధ్యలో కొన్ని తెలుగు పదాలు వాడుకుంటూ బతకడం. ఈ మూడు దారుల్లో మనం ఏ దారిని ఎంచుకుంటాం అనేది పూర్తిగా మన చేతుల్లోనే , మన పాలకుల చేతుల్లోనే ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ప్రభుత్వాలు పాఠశాల స్థాయి నుంచే తెలుగును ఒక తప్పనిసరి సబ్జెక్టుగా చేయాలని, మన భాషకు ఆర్థిక బలం చేకూర్చేలా ఉపాధి అవకాశాలు మెండుగా సృష్టించాలని ఆయన బలంగా డిమాండ్ చేశారు.

సెంటిమెంట్ కాదు కమిట్మెంట్ కావాలి
కార్యక్రమం చివరి దశకు చేరుకున్న సమయంలో సమన్వయకర్త జయదేవ రెంటాల మాట్లాడుతూ, మన తెలుగువారికి భాష మీద విపరీతమైన సెంటిమెంట్ ఉందని, కానీ దాన్ని కాపాడుకోవాలనే నిజమైన కమిట్మెంట్ మాత్రం లేదని అన్నారు. సెంటిమెంట్ అంటే సెంటిమీటర్ దూరంలో ఉంటామని, అదే కమిట్మెంట్ అని అడిగితే కిలోమీటర్ దూరం పరిగెడతామని ఆయన సినిమా డైలాగ్ ను ఉటంకిస్తూ మన ప్రస్తుత పరిస్థితిని ఎద్దేవా చేశారు. పక్క రాష్ట్రాల వారు తమ చిన్న సినిమాలను సైతం తెలుగులో అనువదించి ఇక్కడ ధైర్యంగా విడుదల చేస్తున్నారని, కానీ మన సినిమాలను వేరే రాష్ట్రాల్లో వారి భాషలో విడుదల చేయడానికి మనం భయపడుతున్నామని, ముందుగా మనలోని ఈ ఆత్మన్యూనతా భావం పోవాలని ఆయన హితవు పలికారు. అనంతరం కవయిత్రి గీత మాట్లాడుతూ, మన మనసులోని సున్నితమైన భావాలను తరువాతి తరాలకు స్పష్టంగా అందించాలంటే మాతృభాష మాత్రమే అత్యంత సరైన వారధి అని స్పష్టం చేశారు. కొత్త పదాలు, పరభాషా పదాలు విపరీతంగా వచ్చి చేరుతున్న ఈ కాలంలో, మన భాషకు అవసరమైన కొత్త వ్యాకరణాలను కూడా సృష్టించుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందని ఆమె ఒక వినూత్న ఆలోచనను పంచుకున్నారు.

ఈ ఆటా సాహిత్య సమావేశం కేవలం ఒక సాధారణ చర్చా వేదికగా ముగిసిపోకుండా, ప్రవాస భారతీయులలో మాతృభాష పట్ల ఉన్న బాధ్యతను తట్టిలేపే ఒక గొప్ప , చారిత్రక ప్రయత్నంగా నిలిచింది. అంతరించిపోతున్న భాషను బతికించుకోవాలంటే అది కేవలం ఒకరిద్దరు చేసే పని కాదని, తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు, సామాజిక సంస్థలు , ప్రభుత్వాలు సమన్వయంతో సమష్టి కృషి చేయాలని ఈ సమావేశం ఏకగ్రీవంగా తీర్మానించింది. తెలుగు భాష ఒక నిరంతరం ప్రవహించే జీవ నది లాంటిదని, దానికి పరభాషల నుండి కొత్త పదాలు అనే ఉపనదులు వచ్చి చేరినా, దాని అసలైన మూల ప్రవాహం ఎప్పుడూ ఎండిపోకుండా జాగ్రత్తగా చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉందని ఈ అత్యుత్తమ చర్చ ద్వారా స్పష్టమైంది. భవిష్యత్ తరాలకు కేవలం ఆస్తులను , బ్యాంకు బ్యాలెన్సులను మాత్రమే కాకుండా, అంతకంటే ఎంతో విలువైన మన అస్తిత్వాన్ని, మన భాషను, మన సంస్కృతిని కానుకగా అందించాలని ప్రతి ఒక్కరూ ఈ సమావేశం స్ఫూర్తితో ఒక దృఢ నిశ్చయానికి వచ్చారు. కార్యక్రమ నిర్వాహకులకు, వక్తలకు , శ్రోతలకు హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు తెలపడంతో ఈ సుదీర్ఘమైన , అర్థవంతమైన సాహిత్య సదస్సు విజయవంతంగా ముగిసింది.