అమెరికా వెళ్లాలంటే కోటి కట్టాలా? హెచ్‌-1బీపై ట్రంప్‌ మరో భారీ షాక్‌

—సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల

మీకు అమెరికాలో ఉద్యోగం వచ్చింది అనుకోండి. కంపెనీ హెచ్‌-1బీ వీసా కూడా స్పాన్సర్ చేస్తోంది. అయినా అమెరికా వెళ్లడం అంత సులభం కాకపోవచ్చు. ఎందుకంటే.. మీ వీసా దరఖాస్తు ముందుకు వెళ్లాలంటే మరో భారీ మొత్తాన్ని చెల్లించాల్సి రావచ్చు. అసలేం జరుగుతోంది?

ఒకప్పుడు హెచ్‌-1బీ వీసా అంటే అమెరికాలో అవకాశాలకు తలుపు. ఇప్పుడు అదే తలుపు ముందు భారీ ధరను పెట్టే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. ఒక్క హెచ్‌-1బీ దరఖాస్తుపై 1,03,265 డాలర్లు అదనపు రుసుముగా వసూలు చేయాలన్న ప్రతిపాదనను ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం తెరపైకి తీసుకొచ్చింది. భారతీయ నిపుణులు, అమెరికాలో చదువుతున్న విద్యార్థులు ఎక్కువగా ఆధారపడే వీసా మార్గంపైనే ఈ దెబ్బ పడటం ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తోంది.

అసలు విషయం ఏమిటంటే.. ఈ 1,03,265 డాలర్లు సాధారణ హెచ్‌-1బీ దరఖాస్తు రుసుము కాదు. అది కాకుండా అదనంగా చెల్లించాల్సిన మొత్తం. అంటే ఇప్పటివరకు ఉన్న దరఖాస్తు ఖర్చులతో పాటు ఈ భారీ మొత్తాన్ని కూడా భరించాల్సి ఉంటుంది. హెచ్‌-1బీ వీసా పరిమితిలోకి వచ్చే దరఖాస్తులకు ఈ కొత్త రుసుము వర్తిస్తుంది. అమెరికా విశ్వవిద్యాలయాల్లో మాస్టర్స్‌ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ చదివిన వారికి ఉన్న ప్రత్యేక మినహాయింపు కేటగిరీలోని దరఖాస్తులకూ ఇది వర్తిస్తుందని అమెరికా హోంల్యాండ్‌ సెక్యూరిటీ శాఖ పేర్కొంది. అయితే హెచ్‌-1బీ వీసా పరిమితి నుంచి పూర్తిగా మినహాయింపు ఉన్న దరఖాస్తులకు మాత్రం ఈ ఫీజు ఉండదు.

ఇది అమల్లోకి వస్తే ప్రభావం ఎంత పెద్దదో ఒక లెక్క చెబుతుంది. 1,03,265 డాలర్లు అంటే భారత కరెన్సీలో సుమారు రూ.90 లక్షలకు పైమాటే. ఒక ఉద్యోగి హెచ్‌-1బీ వీసా కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే సమయంలోనే ఇంత భారీ మొత్తాన్ని అదనంగా చెల్లించాల్సి వస్తే.. సాధారణ నైపుణ్యం ఉన్న ఉద్యోగులకే కాదు, పెద్ద కంపెనీల్లో పనిచేసే నిపుణులకు కూడా ఇది తీవ్రమైన ఆర్థిక భారంగా మారుతుంది. ముఖ్యంగా అమెరికాలో ఉద్యోగం కోసం ప్రయత్నిస్తున్న కొత్త గ్రాడ్యుయేట్లకు ఇది దాదాపు అడ్డుగోడగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ ప్రతిపాదనను అమెరికా ప్రభుత్వం ఫెడరల్‌ రిజిస్టర్‌లో నోట్‌ రూపంలో వెల్లడించింది. దీనిపై ప్రజల నుంచి అభిప్రాయాలు తీసుకునే ప్రక్రియ మొదలుకానుంది. ప్రభుత్వం ఈ ఏడాది చివరికల్లా కొత్త రుసుమును అమల్లోకి తీసుకురావాలని చూస్తోంది. అయితే ఇది తుది నిర్ణయం కాదు. ప్రజాభిప్రాయాలు, న్యాయపరమైన సవాళ్లు, కోర్టు నిర్ణయాలు.. ఇలా అనేక దశలు ఇంకా ఉన్నాయి.

ఇక్కడే మరో కీలక విషయం ఉంది. హెచ్‌-1బీపై భారీ ఫీజు విధించాలన్న ట్రంప్‌ ప్రభుత్వ ప్రయత్నం ఇదే మొదటిసారి కాదు. గతంలో కూడా లక్ష డాలర్ల ఫీజు విధించే ప్రణాళికను ప్రభుత్వం ముందుకు తెచ్చింది. దానిపై న్యాయపరమైన వివాదం తలెత్తింది. ఇప్పుడు దాదాపు అదే లక్ష్యంతో కొత్త ప్రతిపాదన రావడం ఆసక్తికరంగా మారింది. దీనినీ కోర్టుల్లో సవాలు చేసే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.

అసలు హెచ్‌-1బీ అంటే ఏమిటి?

అమెరికాలో ఉన్న కంపెనీలు విదేశాల నుంచి నైపుణ్యం ఉన్న ఉద్యోగులను నియమించుకోవడానికి ఉపయోగించే ప్రధాన వర్క్‌ వీసాల్లో హెచ్‌-1బీ ఒకటి. ముఖ్యంగా సాఫ్ట్‌వేర్‌, ఇంజినీరింగ్‌, ఆర్థిక సేవలు, పరిశోధన వంటి రంగాల్లో పనిచేసే నిపుణులు దీనిపై ఎక్కువగా ఆధారపడతారు. అమెరికాలో చదువుకున్న విదేశీ విద్యార్థులకు కూడా ఇది కీలకమైన తదుపరి అడుగు.

అయితే ఈ వీసాల సంఖ్యకు అమెరికా కాంగ్రెస్‌ పరిమితి విధించింది. సాధారణంగా ఏడాదికి 65 వేల హెచ్‌-1బీ వీసాలు రెగ్యులర్‌ కేటగిరీలో అందుబాటులో ఉంటాయి. అమెరికా విశ్వవిద్యాలయాల్లో మాస్టర్స్‌ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ డిగ్రీ పొందిన వారికి మరో 20 వేల వీసాలు ప్రత్యేకంగా కేటాయించారు. అందుకే మొత్తం ప్రక్రియలో పోటీ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఇప్పుడు ఈ పోటీకి మరో సమస్య తోడవుతోంది. డబ్బు.

భారతీయులపైనే ప్రభావం ఎందుకు ఎక్కువ?

హెచ్‌-1బీ వీసాల విషయంలో భారతీయులు ఇప్పటికే అతిపెద్ద వర్గంగా ఉన్నారు. 2024 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఆమోదం పొందిన హెచ్‌-1బీ పిటిషన్లలో సుమారు 71 శాతం భారతీయులకు సంబంధించినవే. అంటే అమెరికా తీసుకునే హెచ్‌-1బీ నిర్ణయాల్లో భారతీయులపై ప్రభావం మిగతా దేశాల కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఇందుకే కొత్త ఫీజు ప్రతిపాదన భారతీయ ఐటీ నిపుణుల్లో ఆందోళన పెంచుతోంది. ఇప్పటివరకు హెచ్‌-1బీ కోసం ప్రధాన పోటీ ఉద్యోగం, నైపుణ్యం, వీసా లాటరీ వంటి అంశాల చుట్టూ ఉండేది. ఇప్పుడు దానికి మరో ప్రశ్న చేరుతోంది.. “ఈ వీసా కోసం దాదాపు రూ.90 లక్షల అదనపు ఖర్చును ఎవరు భరిస్తారు?”

ఆ భారాన్ని కంపెనీలు భరిస్తే అమెరికాలో విదేశీ ఉద్యోగులను నియమించుకోవడం ఖరీదవుతుంది. కంపెనీలు ఆ ఖర్చును ఉద్యోగులపై మోపితే భారతీయ నిపుణులకు మరింత కష్టం. కొన్ని సంస్థలు విదేశీ ఉద్యోగులను నియమించుకోవడానికే వెనుకడుగు వేయవచ్చు. ఫలితంగా అమెరికాలో ఉద్యోగం కోసం చూస్తున్న భారతీయుల అవకాశాలపై పరోక్ష ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

విద్యార్థులకు మరో షాక్‌?

ఇక్కడితో కథ ముగియడం లేదు. అమెరికాలో చదువుతున్న భారతీయ విద్యార్థులు ఎక్కువగా ఉపయోగించే ఎఫ్‌-1 విద్యార్థి వీసా తర్వాతి ఓపీటీ (ఆప్షనల్‌ ప్రాక్టికల్‌ ట్రెయినింగ్‌) మార్గంపైనా భారీ ఫీజు విధించే ఆలోచన ఉందన్న వార్తలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

సాధారణంగా భారతీయ విద్యార్థి అమెరికాలో చదువు పూర్తి చేసిన తర్వాత తన చదువుకు సంబంధించిన రంగంలో కొంతకాలం పని చేసుకునే అవకాశం ఓపీటీ ద్వారా పొందుతాడు. ఆ అనుభవం తర్వాత హెచ్‌-1బీ వీసా ద్వారా అక్కడే కొనసాగాలని చాలామంది ప్రయత్నిస్తారు. అంటే విద్యార్థి నుంచి ఉద్యోగి వరకు వెళ్లే ఈ మొత్తం మార్గంలో ఖర్చులు పెరిగితే.. అమెరికాను ఉన్నత విద్యా గమ్యస్థానంగా ఎంచుకునే భారతీయ విద్యార్థుల నిర్ణయంపైనా ప్రభావం పడొచ్చు.

అందుకే ఇది కేవలం ఒక వీసా ఫీజు కథ కాదు. అమెరికాలో చదువు, ఉద్యోగం, కెరీర్‌, చివరకు అక్కడ స్థిరపడాలనుకునే విదేశీయుల మొత్తం ప్రయాణాన్ని ఖరీదైనదిగా మార్చే ప్రయత్నంగా దీనిని చాలామంది చూస్తున్నారు.

అయితే చివరి మాట ఇంకా చెప్పలేం. ఇది ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన మాత్రమే. ప్రజాభిప్రాయాలు, తుది నిబంధనలు, కోర్టు కేసులు.. ఇవన్నీ నిర్ణయాన్ని మార్చే అవకాశం ఉంది. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అమెరికా ప్రభుత్వం విదేశీ నిపుణులపై ఆధారపడే హెచ్‌-1బీ వ్యవస్థను కఠినతరం చేసే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది.

అమెరికా కలకు ఇప్పటివరకు ప్రధాన అడ్డంకి వీసా లాటరీ అయితే.. ఇకపై ఆ అడ్డంకికి “భారీ ఫీజు” కూడా తోడయ్యే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. భారతీయులకు అసలు ప్రశ్న ఇప్పుడు హెచ్‌-1బీ దొరుకుతుందా అనేది మాత్రమే కాదు.. దొరికితే దాని ధర ఎంత? అది మనం కట్టగలమా అనేది .