ఏది నిజం, ఏది అబద్ధం అని గుర్తించలేకపోతే.. ఈ జాగ్రత్తలు పాటించాల్సిందే మీరు

మనిషి మానసిక ఆరోగ్యం కూడా శారీరక ఆరోగ్యంతో సమానంగా ముఖ్యమైనది. అయితే కొన్నిసార్లు మెదడు పనితీరులో వచ్చే మార్పుల వల్ల వ్యక్తి వాస్తవానికి, ఊహకు మధ్య తేడాను గుర్తించలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. దీనినే వైద్యపరంగా సైకోసిస్ (Psychosis) అని పిలుస్తారు. ఇది ఒక ప్రత్యేక వ్యాధి కాకుండా, కొన్ని మానసిక లేదా శారీరక ఆరోగ్య సమస్యల లక్షణంగా కనిపించే పరిస్థితి. సరైన సమయంలో చికిత్స తీసుకుంటే దీనిని నియంత్రించుకోవడం సాధ్యమేనని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

సైకోసిస్ లక్షణాలు

సైకోసిస్ ఉన్న వ్యక్తులు తమ చుట్టూ జరుగుతున్న విషయాలను తప్పుగా అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. వాస్తవానికి లేని శబ్దాలు వినిపిస్తున్నట్లు అనిపించడం, ఎవరూ లేకపోయినా ఎవరో మాట్లాడుతున్నారని భావించడం లేదా లేని విషయాలను నిజమని నమ్మడం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. కొందరిలో ఇతరులు తమను హానిచేయాలని చూస్తున్నారని అనవసర అనుమానాలు కూడా ఏర్పడుతుంటాయి.

సైకోసిస్‌కు కారణాలు

ఈ పరిస్థితి రావడానికి అనేక కారణాలు ఉండొచ్చు. తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి, కొన్ని మానసిక వ్యాధులు, మెదడుకు సంబంధించిన సమస్యలు, మాదకద్రవ్యాల వినియోగం లేదా కొన్ని సందర్భాల్లో తీవ్రమైన శారీరక అనారోగ్యం కూడా ఇందుకు కారణం కావచ్చు. అందుకే లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యులను సంప్రదించడం అవసరం.

హెచ్చరిక సంకేతాలు

సైకోసిస్ ప్రారంభ దశలోనే కొన్ని హెచ్చరిక సంకేతాలు కనిపించవచ్చు. అకస్మాత్తుగా ప్రవర్తనలో మార్పు రావడం, కుటుంబ సభ్యులు లేదా స్నేహితులతో మాట్లాడటం తగ్గించడం, ఏకాగ్రత కోల్పోవడం, నిద్రలేమి, అధిక భయం లేదా అనుమానాలు పెరగడం వంటి లక్షణాలను గమనించాలి. ఇవి ఎక్కువకాలం కొనసాగితే మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది.

అపోహలు వద్దు.. మద్దతు ముఖ్యం

చాలామంది సైకోసిస్‌ను అపోహలతో చూస్తారు. అయితే ఇది వ్యక్తి బలహీనతకు లేదా స్వభావానికి సంబంధించిన విషయం కాదు. ఇది వైద్యపరమైన పరిస్థితి. సరైన నిర్ధారణ, మందులు, కౌన్సెలింగ్, కుటుంబ సభ్యుల సహకారంతో చాలా మంది సాధారణ జీవితాన్ని కొనసాగించగలుగుతున్నారు.

సైకోసిస్‌తో బాధపడుతున్న వ్యక్తిని విమర్శించడం, ఎగతాళి చేయడం లేదా ఒంటరిగా వదిలేయడం సమస్యను మరింత తీవ్రమయ్యేలా చేస్తుంది. వారికి అండగా నిలవడం, ప్రశాంతంగా మాట్లాడడం, వైద్య చికిత్సకు ప్రోత్సహించడం ఎంతో ముఖ్యం. కుటుంబ సభ్యుల సహనం, ప్రేమ, మద్దతు చికిత్సలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

చికిత్సతో మెరుగైన జీవితం

మానసిక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి తగినంత నిద్ర, సమతుల్య ఆహారం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం, ఒత్తిడిని తగ్గించే అలవాట్లు కూడా ఉపయోగపడతాయి. అయితే సైకోసిస్ లక్షణాలు కనిపిస్తే స్వయంగా మందులు వాడకుండా తప్పనిసరిగా మనోవైద్యుడిని లేదా మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించాలి. సమయానికి చికిత్స ప్రారంభిస్తే లక్షణాలను నియంత్రించడంతో పాటు వ్యక్తి జీవన నాణ్యతను కూడా మెరుగుపరచడం సాధ్యమవుతుంది.