దసరా పండుగ వెనుక రెండు పురాణ గాథలు.. పండుగ తెలిపే సందేశం ఇదే!

భారతీయ సంస్కృతిలో దసరా (Dasara) పండుగకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. చెడుపై మంచి, అధర్మంపై ధర్మం సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ఆశ్వయుజ మాసంలో తొమ్మిది రోజుల పాటు శరన్నవరాత్రులు (Sharad Navratri) నిర్వహించి, పదో రోజున విజయదశమి (Vijayadashami) వేడుకలను భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకోవడం సంప్రదాయం. అయితే దసరా పండుగ వెనుక ఒక్కటే కథ లేదు. శ్రీరాముడు (Lord Rama) రావణాసురుడిని సంహరించిన గాథతో పాటు, దుర్గాదేవి (Goddess Durga) మహిషాసురుడిని ఓడించిన పురాణ కథ కూడా ఈ పండుగకు ప్రధాన ఆధారం. ఈ రెండు కథలు మనకు ధైర్యం, న్యాయం, ధర్మం విలువలను గుర్తుచేస్తాయి.

మహిషాసురుడిపై దుర్గాదేవి విజయం

పురాణాల ప్రకారం, మహిషాసురుడు (Mahishasura) అనే రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుడి (Lord Brahma) కోసం ఘోర తపస్సు చేసి వరం పొందాడు. తనను దేవతలు, పురుషులు సంహరించలేని విధంగా వరం కోరుకున్నాడు. స్త్రీ తనను ఓడించలేదనే అహంకారంతో అతడు దేవతలను ఇబ్బందులకు గురిచేస్తూ స్వర్గలోకాన్ని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు. అతడి దురాగతాలను భరించలేక దేవతలందరూ ఆదిశక్తిని ప్రార్థించారు. అప్పుడు దేవతల శక్తులన్నీ ఏకమై దుర్గాదేవి ఆవిర్భవించినట్లు పురాణ గాథలు వివరిస్తాయి.

అనేక దివ్య ఆయుధాలతో మహిషాసురుడిని ఎదుర్కొన్న దుర్గాదేవి అతడితో భీకర యుద్ధం చేసింది. తన రూపాలను మార్చుకుంటూ అమ్మవారిని ఓడించడానికి మహిషాసురుడు ప్రయత్నించినా ఫలితం లేకపోయింది. చివరకు దుర్గాదేవి అతడిని సంహరించి దేవతలకు విముక్తి కల్పించింది. ఈ విజయానికి గుర్తుగా విజయదశమిని జరుపుకుంటారని భక్తుల విశ్వాసం. మహిషాసురుడిని సంహరించిన రూపంలో అమ్మవారిని మహిషాసుర మర్దిని అని కూడా పిలుస్తారు.

రావణుడిపై శ్రీరాముడి విజయం

దసరా పండుగకు మరో ముఖ్యమైన కథ రామాయణం (Ramayana) నుంచి వచ్చింది. అయోధ్య యువరాజైన శ్రీరాముడి భార్య సీతాదేవిని లంకాధిపతి రావణాసురుడు (Ravana) అపహరించి లంకకు తీసుకెళ్తాడు. సీతాదేవిని తిరిగి తీసుకురావడానికి శ్రీరాముడు వానర సేన సహాయంతో లంకపై యుద్ధం చేస్తాడు. హనుమంతుడు (Lord Hanuman), సుగ్రీవుడు వంటి వారి సహకారంతో జరిగిన ఈ పోరాటంలో చివరకు శ్రీరాముడు రావణాసురుడిని సంహరించి సీతాదేవిని రక్షిస్తాడు. ఈ విజయాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో దసరా వేడుకలు నిర్వహిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో రావణుడి భారీ దిష్టిబొమ్మలను దహనం చేయడం కూడా ఈ సంప్రదాయంలో భాగం.

మహాభారతం (Mahabharata) సంప్రదాయంతో కూడా విజయదశమికి సంబంధం ఉంది. అజ్ఞాతవాసం సమయంలో పాండవులు తమ ఆయుధాలను జమ్మిచెట్టు (Shami Tree) వద్ద దాచిపెట్టారని, అజ్ఞాతవాసం పూర్తయ్యాక వాటిని తిరిగి తీసుకున్నారని పురాణ గాథ చెబుతుంది. అందుకే కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ రోజున ఆయుధాలు, పనిముట్లు, వాహనాలు, పుస్తకాలకు పూజలు చేస్తారు. కొత్త పనులు ప్రారంభించడానికి కూడా విజయదశమిని శుభదినంగా భావిస్తారు.

దసరా వేడుకలు, పండుగ సందేశం

దసరా వేడుకలు ప్రాంతాన్ని బట్టి విభిన్నంగా కనిపిస్తాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో దుర్గాపూజ (Durga Puja) ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. కర్ణాటకలోని మైసూరు (Mysuru) దసరా ఉత్సవాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విజయవాడ కనకదుర్గమ్మ ఆలయం (Kanaka Durga Temple) సహా పలు ఆలయాల్లో అమ్మవారికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

దసరా పండుగ మనకు అందించే ప్రధాన సందేశం ఒక్కటే. ఎంతటి శక్తివంతమైన వ్యక్తి అయినా అహంకారం, అన్యాయంతో శాశ్వత విజయం సాధించలేడు. ధైర్యంగా నిలబడి ధర్మం వైపు నడిస్తే విజయం సాధ్యమవుతుందనే నమ్మకాన్ని ఈ పండుగ బలపరుస్తుంది. అందుకే విజయదశమిని కేవలం పండుగగా కాకుండా, జీవితంలో చెడు అలవాట్లను విడిచిపెట్టి మంచి మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలని గుర్తుచేసే ప్రత్యేక రోజుగా కూడా భావిస్తారు.