మహర్నవమి రోజు ‘సిద్ధిదాత్రి’నే ఎందుకు పూజిస్తారు? అమ్మవారి తొమ్మిదో రూపం వెనుక పురాణ రహస్యం ఇదే!

—సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల

నవరాత్రులు అంటే తొమ్మిది రోజుల పాటు అమ్మవారిని తొమ్మిది రూపాల్లో ఆరాధించే పవిత్రమైన పర్వదినాలు. ప్రతి రోజుకూ ఒక ప్రత్యేకత ఉంటుంది. అయితే తొమ్మిదో రోజైన మహర్నవమికి మరింత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఈ రోజున దుర్గాదేవిని సిద్ధిదాత్రి రూపంలో పూజిస్తారు. ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల ప్రకారం, ఈ అమ్మవారిని ఆరాధిస్తే సిద్ధులు, జ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక పురోగతి లభిస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

సిద్ధిదాత్రి అంటే ఎవరు?

సిద్ధిదాత్రి అనే పేరుకు సిద్ధులను ప్రసాదించే దేవి అని అర్థం. ‘సిద్ధి’ అంటే సాధించిన శక్తి లేదా పరిపూర్ణత కాగా, ‘దాత్రి’ అంటే ప్రసాదించేది. ఈ రెండింటి కలయికతో సిద్ధిదాత్రి అనే పేరు ఏర్పడింది.

నవదుర్గలలో తొమ్మిదో రూపమైన సిద్ధిదాత్రిని నవరాత్రుల చివరి రోజున పూజిస్తారు. సిద్ధిదాత్రి అనుగ్రహంతో అష్టసిద్ధులు లభిస్తాయని హిందూ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల్లో విశ్వాసం ఉంది. ఈ సిద్ధులు యోగసాధనలో ప్రస్తావించే అసాధారణ సామర్థ్యాలకు సంబంధించినవి. భక్తులు ఈ అమ్మవారిని జ్ఞానం, వివేకం, మనోబలం, ఆధ్యాత్మిక వికాసం కోసం కూడా ప్రార్థిస్తారు.

శివుడికి కూడా సిద్ధిదాత్రి అనుగ్రహం లభించిందా?

సిద్ధిదాత్రి రూపానికి సంబంధించిన పురాణ విశేషాల్లో అర్ధనారీశ్వర స్వరూపం ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించబడుతుంది. కొన్ని దేవీ సంప్రదాయాల ప్రకారం, ఆదిశక్తి అనుగ్రహంతో శివుడు సిద్ధులను పొందాడని, ఆయన శరీరంలో సగభాగం శక్తి స్వరూపంగా ఆవిర్భవించిందని చెబుతారు. ఈ భావననే అర్ధనారీశ్వర తత్వంతో అనుసంధానిస్తారు.

అర్ధనారీశ్వర రూపం పురుషుడు, స్త్రీ అనే రెండు తత్వాల సమన్వయాన్ని సూచిస్తుంది. సృష్టిలో శివుడు, శక్తి వేర్వేరు కాదని, ఒకదానితో మరొకటి సంపూర్ణమవుతాయని ఈ తత్వం తెలియజేస్తుంది.

అందుకే సిద్ధిదాత్రి ఆరాధన కేవలం వరాలు కోరుకోవడానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. జ్ఞానం, శక్తి, సమతుల్యత, అంతర్గత పరిపూర్ణత కోసం చేసే ఆధ్యాత్మిక ప్రార్థనగా కూడా దీనిని భావిస్తారు.

మహర్నవమి రోజున సిద్ధిదాత్రిని ఎందుకు పూజిస్తారు?

ఆశ్వయుజ మాసంలోని శుక్లపక్ష నవమి తిథిని మహర్నవమిగా జరుపుకుంటారు. నవరాత్రుల తొమ్మిది రోజుల ఆరాధనలో చివరి రోజుగా ఈ తిథికి ప్రాధాన్యం ఉంది. నవదుర్గ సంప్రదాయం ప్రకారం, తొమ్మిదో రోజున సిద్ధిదాత్రిని పూజించడం ద్వారా తొమ్మిది రూపాల ఆరాధన పూర్తవుతుంది.

ఈ రోజున భక్తులు అమ్మవారికి పూలు, కుంకుమ, పండ్లు, నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. దుర్గాదేవి స్తోత్రాలను పఠిస్తారు. కొందరు ఉపవాసం పాటిస్తారు. మరికొందరు తమ కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం హోమాలు, కన్యాపూజ వంటి ఆచారాలను నిర్వహిస్తారు.

దక్షిణ భారతదేశంలోనూ మహర్నవమి రోజున అమ్మవారిని ప్రత్యేకంగా అలంకరించి పూజించే సంప్రదాయం ఉంది. అయితే అమ్మవారి రూపం, పూజా విధానం ప్రాంతాన్ని బట్టి మారవచ్చు.

మహిషాసురుడి కథతో మహర్నవమికి ఉన్న సంబంధం

మహర్నవమి ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు దుర్గాదేవి, మహిషాసురుడి కథను కూడా గుర్తుచేసుకుంటారు. పురాణాల ప్రకారం, మహిషాసురుడి ఆగడాలను అరికట్టేందుకు దేవతల తేజస్సుల సమ్మేళనంగా దుర్గాదేవి ఆవిర్భవించింది. అనంతరం మహిషాసురుడితో యుద్ధం చేసి అతడిని సంహరించింది.

నవరాత్రుల తొమ్మిది రోజుల ఆరాధనను ఈ దుష్టశక్తి సంహార గాథతో అనుసంధానిస్తారు. మహర్నవమి, విజయదశమి ప్రాధాన్యాన్ని వివిధ ప్రాంతాలు తమ సంప్రదాయాల ప్రకారం వివరిస్తాయి.

సిద్ధిదాత్రి ఆరాధన ఈ నవరాత్రి ప్రయాణానికి ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణతను సూచిస్తుంది. అమ్మవారి తొమ్మిది రూపాలను పూజించడం ద్వారా భక్తులు ధైర్యం, జ్ఞానం, కరుణ, సంకల్పం వంటి గుణాలను స్మరించుకుంటారు.