పాత బ్యాటరీలే కొత్త ఆయుధాలు.! నల్లటి పొడితో ప్రపంచాన్ని ఏలబోతున్న చైనా!

—సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల

ప్రపంచంలో చాలామందికి పాత బ్యాటరీలు, వాడేసిన సోలార్ ప్యానెళ్లు, పనికిరాని విండ్ టర్బైన్లు కేవలం చెత్తగా మాత్రమే కనిపిస్తాయి. కానీ, చైనా మాత్రం అదే చెత్తను భవిష్యత్తు టెక్నాలజీ ఆధిపత్యానికి పునాదిగా మలుచుకుంటోంది. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, రోబోటిక్స్, డేటా సెంటర్లకు ప్రాణాధారమైన లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ వంటి కీలక ఖనిజాల కోసం ప్రపంచమంతా వెతుకులాడుతుంటే, చైనా మాత్రం తన వద్ద పేరుకుపోతున్న ఈ-వేస్ట్‌ను రీసైకిల్ చేస్తూ కొత్త సంపదను సృష్టిస్తోంది.

పాశ్చాత్య దేశాల ఆందోళన.. చైనా ఎత్తుగడలు

చైనా నుంచి చవకగా దిగుమతి అవుతున్న ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలను చూసి యూరోపియన్ యూనియన్ తీవ్ర ఆందోళన చెందుతోంది. అందుకే వీటి దిగుమతులపై కోటాలు విధించి, తమ మార్కెట్‌లో చైనా వాహనాల వాటాను తగ్గించాలని ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే, సమస్య కేవలం వాహనాలతోనే ముగిసిపోవడం లేదు; వాటి తయారీకి అవసరమయ్యే కీలక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్, సరఫరా మొత్తం చైనా చేతుల్లోనే ఉండటం అమెరికా, యూరప్‌లకు నిద్రలేకుండా చేస్తోంది.

EV బ్యాటరీల జీవితకాలం ముగిశాక వచ్చే ‘బ్లాక్ మాస్’ పొడి నుంచి విలువైన లోహాలను మళ్లీ వెలికితీయవచ్చు. ఈ వ్యర్థాలను విదేశాలకు పోకుండా ఆపి, తమ దేశాల్లోనే ప్రాసెస్ చేయాలని పాశ్చాత్య దేశాలు ఆంక్షలు విధిస్తున్నప్పటికీ, ఇప్పటికే భారీగా పెంచుకున్న రీసైక్లింగ్ సామర్థ్యంతో చైనా ఎవరికీ అందనంత ఎత్తులో నిలిచింది.

‘సర్క్యులర్ ఎకానమీ’ తో వ్యూహాత్మక పట్టు

సాధారణంగా వస్తువులను తయారు చేసి, వాడి పారేయడాన్ని లీనియర్ ఎకానమీ అంటారు. దీనికి భిన్నంగా, వాడేసిన ఉత్పత్తుల నుంచి విలువైన పదార్థాలను తిరిగి వెలికితీసి మళ్లీ వాడటమే సర్క్యులర్ ఎకానమీ. చైనాకు ఇది కేవలం పర్యావరణ పరిరక్షణ చర్య మాత్రమే కాదు, తన దేశ పరిశ్రమలకు అవసరమైన ముడి పదార్థాలను నిరంతరంగా అందించే ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధం. భవిష్యత్తు టెక్నాలజీ రంగాల్లో ఆధిపత్యం చలాయించాలంటే ఈ ఖనిజాలు చాలా అవసరం. అందుకే గనుల తవ్వకంపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా, పాత వనరుల నుంచి కొత్త లోహాలను సేకరించే క్రమంలో చైనా రీసైక్లింగ్ రంగాన్ని వేగంగా విస్తరిస్తోంది.

చెత్త కుప్పల నుంచి డిజిటల్ వ్యవస్థ వైపు

1980లలో ప్రపంచ దేశాల ప్లాస్టిక్, ఇ-వ్యర్థాలను దిగుమతి చేసుకున్న చైనా, తీవ్ర కాలుష్య సమస్యలను ఎదుర్కొంది. దీనికి చెక్ పెడుతూ 2013లో ‘కాలుష్యంపై యుద్ధం’ ప్రకటించి, విదేశీ చెత్త దిగుమతులపై నిషేధం విధించింది. ఇప్పుడు స్వదేశంలోనే వ్యర్థాల సేకరణ, విభజనను పటిష్టం చేస్తూ 2030 నాటికి రీసైక్లింగ్ ద్వారా ఏడాదికి 51 కోట్ల టన్నుల పారిశ్రామిక పదార్థాలను సేకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బ్యాటరీ తయారీ సంస్థ CATL, తన అనుబంధ సంస్థ బ్రున్‌ప్ ద్వారా విక్రయించిన బ్యాటరీలను తిరిగి రీసైకిల్ చేస్తూ ఈ రంగంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. దీనివల్ల ప్రపంచ బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ సామర్థ్యంలో దాదాపు 85 శాతం వాటా ఒక్క చైనా చేతుల్లోనే ఉండిపోయింది.

కృత్రిమ మేధస్సు, డిజిటల్ ట్రాకింగ్

సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ, వాడేసిన బ్యాటరీలు మరియు క్లీన్‌టెక్ వ్యర్థాలను సేకరించడం చైనాకు కూడా పెద్ద సవాలుగానే మారింది. ఈ సమస్యను దాటడానికి చైనా సాంకేతికతను రంగంలోకి దించింది. రీసైక్లింగ్ కేంద్రాల్లో వ్యర్థాలను వేగంగా వేరు చేసేందుకు కృత్రిమ మేధస్సు (AI) పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగిస్తోంది.

అంతేకాకుండా, తయారీ దశలోనే ప్రతి బ్యాటరీకి డిజిటల్ ఐడీని కేటాయించి, దాని లైఫ్‌సైకిల్ మొత్తాన్ని ట్రాక్ చేసే వ్యవస్థను తీసుకొచ్చింది. బ్యాటరీ తయారు చేసిన కంపెనీయే దాని జీవితకాలం ముగిశాక తిరిగి సేకరించి రీసైకిల్ చేయాలనే చట్టబద్ధమైన బాధ్యతను కూడా మోపింది.

గ్లోబల్ టెక్ పోటీలో కొత్త మలుపు

మరోవైపు, అమెరికా, యూరప్‌లు స్వదేశంలోనే రీసైక్లింగ్ ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేసి చైనాపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవాలని చూస్తున్నాయి. కానీ, అక్కడ అయ్యే భారీ ఖర్చులు, మౌలిక వసతుల కొరత వల్ల చైనాతో పోటీ పడటం అంత సులువు కాదని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

ఒకప్పుడు కేవలం చెత్త నిర్వహణగా మాత్రమే చూసిన ప్రక్రియ, ఇప్పుడు జాతీయ భద్రత, పారిశ్రామిక ఆధిపత్యంతో ముడిపడిపోయింది. మున్ముందు రాబోయే గ్లోబల్ టెక్నాలజీ పోటీలో గనుల్లో ఖనిజాలు తవ్వేవారికంటే, పాత వ్యర్థాలను సమర్థవంతంగా పునర్వినియోగం చేసుకోగల దేశాలే విజేతలుగా నిలిచే అవకాశాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.