150 ఏళ్ల తర్వాత మళ్లీ వస్తున్న ప్రకృతి విపత్తు..! ఈసారి ప్రమాదం ఇంకా పెద్దదా?

–సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల

కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం టమాటా ధర ఒక్కసారిగా రూ.200 దాటిన రోజులు ఇంకా చాలామందికి గుర్తున్నాయి. మార్కెట్‌కు వెళ్లిన ప్రతి కుటుంబం ఆశ్చర్యపోయింది. సోషల్ మీడియాలో మీమ్స్ వచ్చాయి. హోటళ్లు కూడా మెనూలను మార్చాల్సి వచ్చింది. ఆ సమయంలో అందరి ప్రశ్న ఒక్కటే… “ఇలా ఒక్కసారిగా ధరలు ఎందుకు పెరిగాయి?”

దానికి ఒక్క కారణం ఉండదు. స్థానిక వర్షాలు, రవాణా సమస్యలు, మార్కెట్‌లో సరఫరా, నిల్వలు, వ్యాపార పరిస్థితులు… ఇలా అనేక అంశాలు కలిసి ధరలను ప్రభావితం చేస్తాయి. అయితే వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు మరో విషయాన్ని కూడా గుర్తు చేస్తున్నారు. కొన్నిసార్లు మన వంటింటి కథ వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒక సముద్రంలో మొదలవుతుంది.

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాస్త్రవేత్తల దృష్టి అంతా పసిఫిక్ మహాసముద్రంపైనే ఉంది. అక్కడ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో కనిపిస్తున్న మార్పులు మరో బలమైన ఎల్ నినో (El Niño) దశకు సంకేతాలా అనే అంశాన్ని వారు పరిశీలిస్తున్నారు. ఇది కేవలం సముద్రంలో జరిగే మార్పు మాత్రమే కాదు. వ్యవసాయం, ఆహార ఉత్పత్తి, నీటి లభ్యత, విద్యుత్ వినియోగం, మార్కెట్ ధరలు వంటి అనేక రంగాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉన్న వాతావరణ పరిణామం.

చరిత్ర ఎందుకు మళ్లీ గుర్తుకొస్తోంది?

1876 నుంచి 1878 మధ్య ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలు తీవ్రమైన కరవును ఎదుర్కొన్నాయి. భారతదేశం, చైనా, బ్రెజిల్, ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆహార కొరత తీవ్రంగా పెరిగింది. చరిత్రకారులు, వాతావరణ శాస్త్రవేత్తల అధ్యయనాల ప్రకారం ఆ మహా కరవుకు దారితీసిన ప్రధాన వాతావరణ కారకాలలో ఎల్ నినో కూడా ఒకటి.

అప్పట్లో ప్రపంచ జనాభా తక్కువ. ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు లేవు. శాటిలైట్లు లేవు. వాతావరణాన్ని అంచనా వేసే ఆధునిక సాంకేతికత కూడా లేదు. అందుకే ప్రకృతి మార్పులు నేరుగా కోట్లాది మంది జీవితాలను ప్రభావితం చేశాయి.

ఈ చరిత్రను శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ తరచూ ప్రస్తావిస్తారు. కారణం భయపెట్టడం కాదు; ప్రకృతిలో చిన్న మార్పులు కూడా ఎంత పెద్ద పరిణామాలకు దారితీయగలవో గుర్తు చేయడమే.

ఈసారి ఎందుకు ఎక్కువ ఆందోళన?

ఇక్కడే అసలు కథ మొదలవుతుంది.

150 ఏళ్ల క్రితం ఉన్న ప్రపంచం, ఈరోజు ఉన్న ప్రపంచం ఒకటి కాదు. ఆ సమయంలో ప్రపంచ జనాభా సుమారు 140 కోట్ల వరకు ఉండేది. ఇప్పుడు అది 800 కోట్లకు పైగా చేరుకుంది. నీటి అవసరం పెరిగింది. నగరాలు విస్తరించాయి. వ్యవసాయం మీద ఒత్తిడి పెరిగింది.

అదే సమయంలో భూమి కూడా మారిపోయింది.

పారిశ్రామిక విప్లవానికి ముందు కాలంతో పోలిస్తే ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రత ఇప్పటికే సుమారు 1.4 డిగ్రీల సెల్సియస్ పెరిగింది. అంటే ప్రకృతి ఇప్పటికే అదనపు వేడిని మోస్తోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మరో బలమైన ఎల్ నినో ఏర్పడితే దాని ప్రభావం గతంతో పోలిస్తే భిన్నంగా ఉండొచ్చని శాస్త్రవేత్తలు అధ్యయనం చేస్తున్నారు.

కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన వాతావరణ శాస్త్రవేత్త మింగ్‌ఫాంగ్ టింగ్ వంటి నిపుణులు కూడా ఎల్ నినో, మానవసృష్టి వాతావరణ మార్పులు కలిసి ఎలా ప్రభావం చూపుతాయో మరింత లోతుగా అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని చెబుతున్నారు.

అసలు ఎల్ నినో అంటే ఏమిటి?

పెద్ద శాస్త్రీయ నిర్వచనాలు అవసరం లేదు.

పసిఫిక్ మహాసముద్రం భూమి వాతావరణ వ్యవస్థలో కీలకమైన భాగం. అక్కడ సముద్ర ఉపరితల నీరు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా వేడెక్కితే గాలి ప్రవాహాలు మారుతాయి. దాంతో ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు పడవచ్చు. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు తగ్గవచ్చు. కొన్ని చోట్ల ఎండలు తీవ్రమవుతాయి. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో వరదలు రావచ్చు.

అయితే ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ప్రతి ఎల్ నినో ఒకేలా ఉండదు. ప్రతి దేశంపైనా, ప్రతి రాష్ట్రంపైనా ఒకే స్థాయిలో ప్రభావం చూపదు.

పసిఫిక్ సముద్రం… మనకు ఏమిటి సంబంధం?

ఈ ప్రశ్న సహజంగానే వస్తుంది.

భారతదేశంలో వ్యవసాయం ఇప్పటికీ రుతుపవనాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది. వర్షపాతం నమూనాల్లో మార్పు వస్తే దాని ప్రభావం ముందుగా రైతుపై పడుతుంది. తర్వాత పంటల ఉత్పత్తిపై కనిపిస్తుంది. ఆ తర్వాత మార్కెట్‌కు వచ్చే సరఫరాపై ప్రభావం చూపుతుంది. చివరికి వినియోగదారుడి ఖర్చులో ప్రతిబింబించే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ఇది ఒకే కారణంతో జరిగే ప్రక్రియ కాదు. స్థానిక వర్షాలు, నీటి నిల్వలు, ప్రభుత్వ విధానాలు, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ పరిస్థితులు కూడా సమానంగా ప్రభావం చూపుతాయి.

తెలుగు రాష్ట్రాలకు దీని అర్థం ఏమిటి?

ఒకవేళ రుతుపవనాలు బలహీనపడితే కృష్ణా, గోదావరి నదుల నీటి లభ్యతపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. దాంతో కోనసీమ, గోదావరి డెల్టా వంటి వరి సాగు ప్రాంతాలు సవాళ్లు ఎదుర్కొనవచ్చు.

గుంటూరు మిర్చి వంటి వాణిజ్య పంటలు వర్షపాతంలో మార్పులను ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు. నెల్లూరు ఆక్వా రంగంలో కూడా నీటి ఉష్ణోగ్రతలు, వాతావరణ పరిస్థితులు ఉత్పత్తిని ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ఇవి ఖచ్చితంగా జరుగుతాయని కాదు. స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు, ప్రభుత్వ చర్యలు, సాగు పద్ధతులు వంటి అనేక అంశాలపై తుది ప్రభావం ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఒకే వాతావరణ మార్పు… ఎన్నో జీవితాలు

ఒక రైతు వర్షం కోసం ఎదురుచూస్తాడు.

ఒక మత్స్యకారుడు సముద్ర పరిస్థితులను గమనిస్తాడు.

ఒక గృహిణి మార్కెట్‌లో నిత్యావసరాల ధరలను లెక్కిస్తుంది.

ఒక ఉద్యోగి పెరుగుతున్న విద్యుత్ బిల్లును చూస్తాడు.

వాళ్ల జీవితాలు వేర్వేరుగా కనిపించినా, కొన్ని సందర్భాల్లో వాటి వెనుక ఒకే వాతావరణ మార్పు ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఎల్ నినో గురించి వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలతో పాటు వ్యవసాయ నిపుణులు, ఆర్థిక విశ్లేషకులు, ప్రభుత్వాలు కూడా ఆసక్తిగా గమనిస్తుంటాయి.

భయపడాల్సిన అవసరముందా?

లేదు.

అవగాహన అవసరం.

150 ఏళ్ల క్రితం ప్రపంచానికి శాటిలైట్లు లేవు. ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు లేవు. ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారింది. భారత వాతావరణ శాఖ (IMD), ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థలు, శాటిలైట్లు, సూపర్ కంప్యూటర్లు, కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత అంచనాలు ముందుగానే సంకేతాలు ఇస్తున్నాయి.

ఈ సమాచారం ఆధారంగా రైతులు, ప్రభుత్వాలు, నీటి నిర్వహణ సంస్థలు, మార్కెట్లు ముందుగానే సిద్ధమైతే నష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.

చివరగా…

మొదట్లో మనం టమాటా ధర గురించి మాట్లాడుకున్నాం.

చివరికి మళ్లీ అదే విషయానికి వద్దాం. టమాటా ధర పెరిగితే మనం మార్కెట్‌ను చూస్తాం. వర్షాలు తగ్గితే ఆకాశాన్ని చూస్తాం. కానీ కొన్నిసార్లు ఆ రెండింటి కథ కూడా వేల కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఒక సముద్రంలో మొదలవుతుంది.

ప్రకృతి ముందుగా సముద్రంలో చిన్న సంకేతాలు ఇస్తుంది. వాటిని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తిస్తారు. తర్వాత వాటి ప్రభావం రైతు పొలంలో కనిపిస్తుంది. మార్కెట్‌లో కనిపిస్తుంది. చివరికి మన వంటగదిలో కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది.

అందుకే ప్రపంచం ఈరోజు పసిఫిక్ మహాసముద్రాన్ని అంత జాగ్రత్తగా గమనిస్తోంది.

ఎందుకంటే ఈ కథ సముద్రం గురించి మాత్రమే కాదు.

ఇది మన ఆహార భద్రత గురించి.

మన రైతు గురించి.

మన ఇంటి బడ్జెట్ గురించి.

ముఖ్యంగా… వాతావరణం మారుతున్న ప్రపంచంలో మనం ఎంత సిద్ధంగా ఉన్నామనే ప్రశ్న గురించి.