గతం,భవిష్యత్తు ఆలోచనలు వెంటాడుతున్నాయా…మంకీ మైండ్‌కు ఇలా చెక్ పెట్టండి!

ఒక పని మొదలుపెడదామని అనుకుంటారు.. కానీ కొద్దిసేపటికే మరో ఆలోచన వస్తుంది. గతంలో జరిగిన విషయాలను గుర్తు చేసుకుంటూ బాధపడటం, భవిష్యత్తులో ఏం జరుగుతుందో అని ఆందోళన చెందడం, ఒకేసారి ఎన్నో విషయాల గురించి ఆలోచించడం చాలామందికి అనుభవమే. మనసు ఒక ఆలోచన నుంచి మరో ఆలోచనకు నిరంతరం దూకుతూ ఉండే ఈ స్థితిని సాధారణంగా “మంకీ మైండ్” (Monkey Mind) అని అంటారు. ఇది అధికారిక మానసిక రుగ్మత పేరు కాదు. మనసు చంచలంగా, నిరంతరం ఆలోచనల్లో తిరుగుతూ ఉండే అనుభవాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగించే పదం.

మంకీ మైండ్‌తో ఏకాగ్రత సమస్యలు

మంకీ మైండ్ ఉన్నప్పుడు ఏకాగ్రత (Concentration) తగ్గినట్లు అనిపించవచ్చు. ముఖ్యమైన పని చేస్తున్న సమయంలోనే మొబైల్, పాత జ్ఞాపకం, రేపటి పని లేదా ఎవరో చెప్పిన మాట గుర్తుకు రావచ్చు. దీంతో ఒక పని పూర్తిచేయడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టే అవకాశం ఉంటుంది. పదేపదే దృష్టి మరలడం వల్ల మానసిక అలసట కూడా పెరగవచ్చు.

గతంలో జరిగిన సంఘటనలను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తుచేసుకోవడం రూమినేషన్ (Rumination)గా పిలుస్తారు. “అలా చేసి ఉండాల్సింది కాదు”, “అప్పుడు అలా ఎందుకు మాట్లాడాను?” వంటి ప్రశ్నలు పదేపదే మనసులో తిరుగుతుంటే ప్రస్తుత పనిపై దృష్టి పెట్టడం కష్టమవుతుంది. గతాన్ని మార్చలేమనే విషయాన్ని అంగీకరించి, ప్రస్తుతం చేయగలిగిన పనిపై దృష్టి పెట్టడం ఈ చక్రాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడవచ్చు.

మంకీ మైండ్ తగ్గించేందుకు మైండ్‌ఫుల్‌నెస్

భవిష్యత్తు గురించి నిరంతరం ఆలోచించడం కూడా మనసును అలసటకు గురిచేస్తుంది. జరగని సంఘటనలను ముందుగానే ఊహించుకుని ప్రతి పరిస్థితికి సమాధానం వెతకడం వల్ల ఆందోళన పెరగవచ్చు. ప్రతి సమస్యకు వెంటనే పరిష్కారం కనుగొనాలనే ప్రయత్నం చేయకుండా, ప్రస్తుతం మన నియంత్రణలో ఉన్న అంశాలను గుర్తించడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

మంకీ మైండ్‌ను తగ్గించుకోవడానికి మైండ్‌ఫుల్‌నెస్ (Mindfulness) వంటి సాధనాలు కొంతమందికి ఉపయోగపడవచ్చు. ప్రస్తుతం చేస్తున్న పనిపై దృష్టి పెట్టడం, శ్వాసను ప్రశాంతంగా గమనించడం, చుట్టూ కనిపించే విషయాలను అవగాహనతో గమనించడం వంటి చిన్న అభ్యాసాలతో ప్రారంభించవచ్చు. రోజులో కొన్ని నిమిషాలు ఫోన్‌ను పక్కన పెట్టి ప్రశాంతంగా ఉండటం కూడా దృష్టిని కేంద్రీకరించుకునే అలవాటును పెంచుతుంది.

నిద్రతో మానసిక ప్రశాంతత

నిద్ర కూడా మానసిక ప్రశాంతతకు ముఖ్యమైనది. తగినంత నిద్ర లేకపోతే అలసట, చిరాకు, ఏకాగ్రత లోపం వంటి సమస్యలు ఎక్కువగా అనిపించవచ్చు. కాబట్టి ఒకే సమయంలో నిద్రపోవడం, పడుకునే ముందు స్క్రీన్ సమయాన్ని తగ్గించడం, రోజులో కొంత శారీరక చురుకుదనం ఉండేలా చూసుకోవడం మంచిది.

ఆలోచనలు రావడం సహజం. వాటిని పూర్తిగా ఆపేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకోవడం కంటే, ఆలోచన వచ్చినప్పుడు దానిని గుర్తించి మళ్లీ ప్రస్తుత పనిపై దృష్టి మళ్లించడం ఆచరణాత్మకమైన విధానం. అయితే నిరంతర ఆందోళన, నిద్ర సమస్యలు, రోజువారీ పనులకు ఆటంకం కలిగించే స్థాయిలో ఆలోచనలు కొనసాగితే మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది. సరైన సహాయం తీసుకోవడం బలహీనత కాదు.. మన మానసిక ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ చూపించే ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.