అమ్మకానికో అమ్మ: వేగంగా విస్తరిస్తున్న ‘బేబీ బిజినెస్’, అసలైన లెక్కలేంటి?

ఒక పెద్ద నగరంలోని ఆడంబరమైన హోటల్ హాలు. అక్కడ వందలాది మంది కలసి ముచ్చటించుకుంటున్నారు. బయటికి చూస్తే అదొక సాధారణ సమావేశంలా అనిపిస్తుంది కానీ, అక్కడికి వచ్చిన ప్రతి ఒక్కరి లక్ష్యం ఒక్కటే—వారికి ఒక బిడ్డ కావాలి. అయితే అక్కడ కేవలం దంపతులు మాత్రమే లేరు; పిల్లలను కనడానికి సిద్ధంగా ఉన్న సరోగేట్ మహిళలు, వారిని వెతికిపెట్టే ఏజెన్సీలు, వైద్యులు, భారీ ఫీజులు వసూలు చేసే లాయర్లు కూడా ఉన్నారు. ఒకప్పుడు కుటుంబం, ఆత్మీయత, భావోద్వేగాలకు సంకేతంగా ఉన్న మాతృత్వం.. ఇప్పుడక్కడ ఒక పక్కా వ్యాపార సామ్రాజ్యంగా మారిపోయింది.

ప్రతీ దానికి ఒక రేట్ కార్డ్ ఉంది. IVF ట్రీట్‌మెంట్, జెనెటిక్ టెస్టులు, ఏజెన్సీ కమీషన్లతో పాటు “వైట్-గ్లోవ్ సర్వీస్”, “కన్సియర్జ్ సర్వీస్” పేరిట వీఐపీ ప్యాకేజీలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ఇదంతా వినడానికి విలాసవంతంగానే ఉన్నా, ఈ మొత్తం వ్యాపారంలో అత్యంత కీలకమైన, తన గర్భాన్ని తాకట్టు పెడుతున్న మహిళ శరీరం పరిస్థితి ఏమిటనేదే అసలు ప్రశ్న. మాతృత్వాన్ని మార్కెట్‌లో పెట్టినప్పుడు, అసలు ఒక అమ్మ విలువను ఎలా కడతారు?

అమెరికాలో వేగంగా విస్తరిస్తున్న ‘బేబీ బిజినెస్’

అమెరికాలో కమర్షియల్ సరోగసీ పరిశ్రమ రోజురోజుకూ ఊహించని స్థాయిలో పుంజుకుంటోంది. అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం, 2024లో అసిస్టెడ్ రీప్రొడక్టివ్ టెక్నాలజీ క్లినిక్‌లలో సరోగేట్ తల్లుల ద్వారా దాదాపు 11,821 ఎంబ్రియోలను బదిలీ చేశారు. కేవలం మూడేళ్ల కిందట ఈ సంఖ్య 8,461 మాత్రమే ఉందంటే, ఈ బిజినెస్ ఏ స్థాయిలో విస్తరిస్తోందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరోగసీ పరిశ్రమ విలువ దాదాపు $15 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుందని ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనా వేసింది.

అమెరికాలో ఎక్కువగా సాగుతున్నది “జెస్టేషనల్ సరోగసీ”. అంటే గర్భం మోసే మహిళకు ఆ బిడ్డతో ఎలాంటి జన్యుపరమైన బంధం ఉండదు. ఒకప్పుడు అసాధ్యమనుకున్న దాన్ని వైద్య సాంకేతికత సాధ్యం చేసింది నిజమే, కానీ దానితో పాటు ఒక నెత్తుటి ప్రశ్నను కూడా ముందరేసింది—ఒక బిడ్డను పొందే ప్రక్రియలో మహిళ శరీరాన్ని కేవలం ఒక ‘సర్వీస్’గా మార్చేస్తే వచ్చే ప్రమాదమేంటి?

సెలబ్రిటీ కల్చర్.. నా శరీరం, నా ఇష్టం!

కిమ్ కర్దాషియన్, ఆండర్సన్ కూపర్, మేఘన్ ట్రైనర్, క్రిస్సీ టీజెన్ వంటి అంతర్జాతీయ ప్రముఖులు సరోగసీ ద్వారా పిల్లలను పొందడంతో ఈ అంశంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెద్ద చర్చ మొదలైంది. ఒక వర్గం దీనిని సమర్థిస్తూ, “ఇది ఒక మహిళకు తన శరీరంపై ఉన్న పూర్తి హక్కు. ఆమె స్వచ్ఛందంగా అంగీకరించి డబ్బు తీసుకున్నప్పుడు సమాజానికి ఎందుకు అభ్యంతరం?” అని ప్రశ్నిస్తోంది.

కానీ, విమర్శకులు మాత్రం మరో కోణాన్ని లేవనెత్తుతున్నారు. ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉండి, డబ్బు అవసరం కోసం గర్భం దాల్చడానికి ఒప్పుకునే ఒక మహిళ తీసుకునే నిర్ణయం నిజంగా ఉచితమైన స్వేచ్ఛా నిర్ణయమేనా? లేక అది ఆర్థిక ఒత్తిడితో కూడిన దోపిడీనా? ఈ ప్రశ్న చుట్టే అసలు వివాదం నడుస్తోంది.

$150,000 ప్యాకేజీలో అసలు “సర్వీస్” ఎవరిది?

అమెరికాలో ఒక బిడ్డను సరోగసీ ద్వారా పొందాలంటే కనీసం $150,000 డాలర్లు (రూ. కోటిపాతిక లక్షలకు పైగా) ఖర్చు అవుతుంది. ఇది కేవలం ఒక ఆసుపత్రి బిల్లు మాత్రమే కాదు. IVF ప్రక్రియలు, ఎంబ్రియో ట్రాన్స్‌ఫర్, జెనెటిక్ టెస్టింగ్, ఏజెన్సీ ఫీజులు, లాయర్ల కాంట్రాక్టులు, ఇన్సూరెన్సులు, మరియు చివరిగా సరోగేట్ మహిళకు ఇచ్చే కాంపెన్సేషన్—ఇవన్నీ కలిసిన ఒక భారీ బిజినెస్ మోడల్.

డబ్బున్న వారికి ఒక బిడ్డను ఆర్డర్ ఇచ్చి తెప్పించుకోవడం కోసం సకల సౌకర్యాలతో కూడిన “హోల్-సేల్ ప్యాకేజీ” లభిస్తోంది. కానీ అంత ఖరీదైన ప్యాకేజీలో ప్రధాన “వస్తువు”గా మారుతున్నది మాత్రం ఒక నిరుపేద లేదా మధ్యతరగతి మహిళ శారీరక, మానసిక శ్రమ మాత్రమే.

“ఇది కేవలం బిజినెస్” అన్న ఒక్క మాట మిగిల్చిన గాయం

ఎరికా జోన్స్ అనే మహిళ అనుభవం సరోగసీ లోపల దాగి ఉన్న క్రూరత్వాన్ని బయటపెడుతుంది. ఒక జంట కోసం సరోగేట్‌‌గా మారిన ఎరికా, తన గర్భంలో ఉన్న బిడ్డ కోసం ఎన్నో కష్టాలను అనుభవించింది. తాను నివసించే ఇంట్లో మోల్డ్, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ వంటి ప్రమాదాలు ఉన్నాయని తెలిసి, బిడ్డ ఆరోగ్యం కోసం వేరే రాష్ట్రానికి కూడా మారాల్సి వచ్చింది. ఆమెకు $45,000 డాలర్లు చెల్లించేలా ఒప్పందం కుదిరింది. చివరికి 37 గంటల పాటు నరకయాతన అనుభవించి ప్రసవించిన తర్వాత, కనీసం ఐదు నిమిషాల పాటు ఆ బిడ్డను తన ఛాతీపై ఉంచాలని ఆమె ఏడుస్తూ వేడుకుంది.

కానీ ఆసుపత్రి గదిలో వినిపించిన ఒక్కటే మాట—”నో కాంటాక్ట్!”. బిడ్డను వెంటనే లాక్కెళ్లారు. ఆ తర్వాత ఆ బిడ్డ తల్లి ఎరికా ముఖం చూసి నిర్దాక్షిణ్యంగా చెప్పిన మాట: “ఇది కేవలం ఒక బిజినెస్.” అది బిజినెస్సే కావచ్చు, కానీ తొమ్మిది నెలలు రక్తం పంచుకుని మోసిన ఒక మహిళకు ఆ క్షణంలో తాను మనిషి కంటే తక్కువగా, ఒక జంతువులా మిగిలిపోయాననే గాయం జీవితాంతం ఉండిపోయింది.

బిడ్డను ఇవ్వగలరు.. మరి గుండెను ఎలా ఇస్తారు?

అయితే సరోగసీ అనుభవాలన్నీ ఇంత చేదుగా ఉంటాయని చెప్పలేం. షోషన్నా రాబర్ట్స్ అనే మహిళ ఇప్పటికే నాలుగుసార్లు సరోగేట్‌గా వ్యవహరించి పిల్లలను వేరే కుటుంబాలకు అందించింది. సొంతంగా నలుగురు పిల్లలున్న ఆమెకు, పిల్లలు లేనివారికి బిడ్డను అప్పగించడం ఎంతో అర్థవంతమైన, పవిత్రమైన పనిగా అనిపించింది. అందుకే ఈ కథనాన్ని కేవలం నలుపు-తెలుపు కోణంలో చూడలేం. కొంతమందికి ఇది తమ శరీరానికి ఉన్న స్వేచ్ఛగా కనిపిస్తే, మరికొందరికి కుటుంబాలకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే మార్గంగా, ఇంకొందరికి ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకునే ఆధారంగా ఉపయోగపడుతోంది. కానీ నాణేనికి మరోవైపు ఉన్నవారికి మాత్రం ఇది కోలుకోలేని మానసిక నరకాన్ని మిగులుస్తోంది.

ఒక గర్భం.. మూడు రెట్లు పెరుగుతున్న ప్రాణాపాయం!

సరోగసీ వెనుక వైద్యపరమైన తీవ్ర ఆందోళనలు ఉన్నాయి. 2024లో కెనడాలోని అంటారియోలో దాదాపు 8.5 లక్షలకు పైగా గర్భధారణలను విశ్లేషించిన ఒక సమగ్ర అధ్యయనంలో దిగ్భ్రాంతికరమైన విషయాలు బయటపడ్డాయి. సాధారణ గర్భధారణలతో పోలిస్తే జెస్టేషనల్ సరోగేట్లలో తీవ్రమైన తల్లి ఆరోగ్య సమస్యలు (Maternal Complications) వచ్చే ప్రమాదం ఏకంగా మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు తేలింది. ఇతరుల భ్రూణాన్ని శరీరం స్వీకరించడానికి ఇచ్చే शक्तिవంతమైన హార్మోన్ ఇంజెక్షన్లు, శారీరక మార్పులు వారి ప్రాణాలకే ముప్పు తెస్తున్నాయి. ఒక కుటుంబానికి బిడ్డ కావాలనే కోరిక తీర్చడానికి, మరొక మహిళ తన ప్రాణాలను ఎంతవరకు పణంగా పెట్టవచ్చనే దానికి ఎవరు సరిహద్దులు గీస్తారు?

చట్టాలు, కాంట్రాక్టులు ఎవరి వైపు ఉంటాయి?

వ్యాపారం అన్నాక కాంట్రాక్టులు ఉంటాయి, కానీ సరోగసీ ఒప్పందాలు మాత్రం ఎప్పుడూ భారీగా డబ్బు చెల్లించే తల్లిదండ్రుల వైపే మొగ్గు చూపుతాయి. చాలా ఒప్పందాలలో తీవ్రమైన Non-Disclosure Agreements (NDAs) ఉంటాయి. అంటే, సరోగేట్ మహిళకు ఏదైనా అన్యాయం జరిగినా లేదా ఆమె తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురైనా బహిరంగంగా మాట్లాడే స్వేచ్ఛను ఆ కాంట్రాక్టులు లాక్కుంటాయి. గర్భస్రావం చేయాలని ఒత్తిడి తెచ్చినప్పుడు, లేదా వైద్య రుణాలు పేరుకుపోయినప్పుడు మహిళలకు ఎలాంటి రక్షణా ఉండటం లేదు. డబ్బు ఉన్నవారు ఆర్డర్లు వేస్తుంటే, శరీరం ఉన్న మహిళ మాత్రం కేవలం నిబంధనలకు కట్టుబడిన ఒక ఒప్పంద భాగస్వామిగా మిగిలిపోతోంది.

జీవితాన్ని తిరిగి నిర్మించుకోవాలనుకుని సంక్షోభంలోకి..

అమాండా మిస్బాహు కథ మరింత విచారకరమైనది. జీవితంలో ఇప్పటికే ఎన్నో కుటుంబ, ఆర్థిక సమస్యలతో సతమతమవుతున్న అమాండా, తన జీవితాన్ని మళ్లీ నిలబెట్టుకోవడానికి సరోగసీని ఒక మార్గంగా ఎంచుకుంది. ఏజెన్సీలు నిరాకరించడంతో ఫేస్‌బుక్ ద్వారా నేరుగా ఒక జంటతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. కానీ గర్భధారణ సమయంలో ఆమెకు ఊపిరితిత్తులలో తీవ్రమైన రక్తం గడ్డకట్టే సమస్య వచ్చి ప్రాణాపాయ స్థితికి చేరుకుంది. బిడ్డ పుట్టిన తర్వాత ఆ పసికందును కనీసం తాకడానికి కూడా అనుమతి లభించలేదు. “సొంత బిడ్డ కాకపోయినా, తొమ్మిది నెలలు మోసాక బిడ్డను లాక్కుంటే ఒక బిడ్డను పోగొట్టుకున్నంత మానసిక నరకం అనుభవించాల్సి వచ్చింది” అని అమాండా కన్నీళ్లతో చెప్పింది.

అమెరికా ఖరీదు.. పేద దేశాల్లో చౌక బేరాలు!

అమెరికాలో సరోగసీ అత్యంత ఖరీదైన వ్యవహారం కావడంతో, ఇప్పుడు ఒక కొత్త అంతర్జాతీయ మార్కెట్ వెలసింది. అమెరికా క్లినిక్‌ల కంటే తక్కువ ధరకు పిల్లలను అందించే నార్తర్న్ సైప్రస్, జార్జియా, ఉక్రెయిన్, మెక్సికో, ఘానా వంటి దేశాల వైపు ధనవంతులు క్యూ కడుతున్నారు.

ఉక్రెయిన్‌లో కేవలం $60,000 డాలర్లకే సరోగసీ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మెక్సికోలో అమెరికాతో పోలిస్తే దాదాపు $100,000 డాలర్లు ఆదా అవుతుండటంతో పెద్ద ఎత్తున వ్యాపారం సాగుతోంది. ఘానాలో అయితే $49,000 డాలర్లకే మహిళలను ప్రత్యేక డార్మిటరీలలో ఉంచి 24 గంటలూ పర్యవేక్షించే ప్యాకేజీలను ఏజెన్సీలు విక్రయిస్తున్నాయి.

ఒకప్పుడు భారత్ కూడా ఇటువంటి చౌక సరోగసీకి పెద్ద కేంద్రంగా ఉండేది. కానీ పేద మహిళలను ఆర్థికంగా దోపిడీ చేస్తున్నారని తేలడంతో, 2015లో విదేశీయుల కోసం కమర్షియల్ సరోగసీని భారత ప్రభుత్వం పూర్తిగా నిషేధించింది.

యూరప్ ఎందుకు భయపడి వెనక్కి తగ్గింది?

అమెరికా వ్యాపార దృక్పథానికి భిన్నంగా యూరోపియన్ దేశాలు ఈ విషయంలో చాలా కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఎమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ కమర్షియల్ సరోగసీని మహిళల ఆత్మగౌరవానికి తీవ్ర విరుద్ధమైనదిగా ఖండించారు. బ్రిటన్, కెనడా వంటి దేశాల్లో కేవలం ఉచితంగా (అల్ట్రూయిస్టిక్) చేసే సరోగసీకి మాత్రమే అనుమతి ఉంది తప్ప డబ్బులు ఇచ్చి వ్యాపారం చేయడం నేరం. ఐక్యరాజ్యసమితి సైతం కమర్షియల్ సరోగసీ అనేది కొన్ని పరిస్థితుల్లో నేరుగా “పిల్లల విక్రయానికి” సమానమని, ఇది ఒక ఆధునిక బానిసత్వ వ్యవస్థగా మారే ప్రమాదముందని తీవ్ర హెచ్చరికలు చేసింది.

ఫెడరల్ చట్టాలు లేని అమెరికా.. వ్యవస్థలోని లోపాలు

అమెరికాలో దేశమంతటికీ వర్తించే ఒకే రకమైన ఫెడరల్ చట్టాలు లేకపోవడం ఈ పరిశ్రమకు పెద్ద వరంగా మారింది. రాష్ట్రానికో చట్టం ఉంటుంది. కాలిఫోర్నియా వంటి రాష్ట్రాలు ఈ బిజినెస్‌కు స్వర్గధామంగా మారాయి. అయితే, డబ్బు ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ పిల్లలను పెంచడానికి అర్హులేనా అనే ప్రశ్నకు అక్కడ సమాధానం లేదు. తల్లిదండ్రుల వయస్సు, వారి నేర నేపథ్యం, వారి మానసిక స్థితిని సరిగ్గా తనిఖీ చేసే “ఫిట్ అండ్ ప్రాపర్ పర్సన్” పరీక్షలు అమెరికాలో సరిగ్గా అమలు కావడం లేదు. ఉదాహరణకు, కాలిఫోర్నియాలోని “మార్క్ సరోగసీ” కేసులో ఒకే ఇంట్లో 15 మందికి పైగా పిల్లలను సరోగసీ ద్వారా తెచ్చి దుర్వినియోగానికి పాల్పడ్డారనే తీవ్ర ఆరోపణలు వచ్చాయి. చట్టాలలోని సందులను వాడుకుని వ్యాపారులు ఎలా చెలరేగిపోతున్నారో అనడానికి ఇది ఒక ఉదాహరణ.

“అమ్మ”ను ఒక సర్వీస్‌గా మార్చినప్పుడు మిగిలేదేంటి?

సరోగసీ వెనుక ఎంతటి సాంకేతికత ఉన్నా, కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం నడుస్తున్నా, చివరికి అది ఒక మనిషి శారీరక, మానసిక జీవితంతో ముడిపడి ఉన్న అంశం. IVFకి వెలకట్టవచ్చు, లాయర్లకు ఫీజులు చెల్లించవచ్చు, ఏజెన్సీలకు కమీషన్లు ఇవ్వవచ్చు.. కానీ తొమ్మిది నెలలు తన కడుపులో ఒక జీవిని మోసి, కని ఇచ్చే మహిళ అనుభవానికి, ఆమె పడే వేదనకు ఎలా వెలకడతారు?

అందుకే సరోగసీ అనేది కేవలం “పిల్లలు కావాలా వద్దా” అనే చిన్న ప్రశ్న కాదు. ఇది డబ్బు, శరీరం, మాతృత్వం, స్వేచ్ఛ, పేదరికం, చట్టం—ఇవన్నీ అల్లుకున్న ఒక సంక్లిష్టమైన సమస్య. ఎరికా జోన్స్ చివరికి ఆ బిడ్డ తనది కాదని కాంట్రాక్టుపై సంతకం చేసినా, ఆమె హృదయం చెప్పిన మాట ఒక్కటే: “నిజం చెప్పాలంటే.. ఆ బిడ్డ నాది కాదు, కానీ నా బిడ్డే!” అక్కడే ఈ బిజినెస్ కథ ముగిసి, ఒక వేదనభరితమైన మానవ కథగా మిగిలిపోతుంది.

—-సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యులు