ఆకలినే ఆయుధంగా మార్చి అమెరికాకి బుద్ది చెప్పిన మన ప్రధాని!!

‘శాస్త్రి వ్రతం’ వెనుక షాకింగ్ నిజాలు!

“మీరు పాకిస్తాన్‌తో యుద్ధం ఆపకపోతే.. మీకు ఇచ్చే ఆహార ధాన్యాల సరఫరాను నిలిపివేస్తాం!” — ఇది 1965లో అగ్రరాజ్యం అమెరికా నేరుగా భారతదేశానికి చేసిన ఘోరమైన బ్లాక్‌మెయిల్!

వర్షాలు లేక, ఆహార ధాన్యాల ధరలు 22 శాతం పెరిగి, దేశం మొత్తం ఆకలితో అల్లాడుతున్న తరుణంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు లిండన్ జాన్సన్ విసిరిన ఈ సవాల్‌కు అప్పటి భారత ప్రధాని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ఎలా బుద్ధి చెప్పారో తెలుసా? తుపాకులు, ఫిరంగులతో కాదు.. కేవలం తన ఇంట్లో చేసిన ఒక ‘ఆకలి ప్రయోగం’తో ప్రపంచ చరిత్రనే మార్చేశారు! ఈ చారిత్రాత్మక గాథను, ఆ తర్వాత ఇందిరా గాంధీ గారు చూపించిన లీడర్‌షిప్ దమ్మును ప్రముఖ రాజకీయ విశ్లేషకులు ఉండవల్లి అరుణ్ కుమార్ గారు అగ్రికల్చర్ యూనివర్సిటీ వేదికగా గుర్తుచేసుకున్న తీరు ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిందే.

నాయకులు చాలామంది ఉంటారు.
ప్రసంగాలు చేసే వారు ఉంటారు.
వాగ్దానాలు చేసే వారు ఉంటారు.
దేశం కోసం త్యాగం చేయమని ప్రజలకు చెప్పే వారు కూడా ఉంటారు.

కానీ…

“నేను చేయని పనిని నా ప్రజలను చేయమని ఎలా అడగగలను?”** అని ఆలోచించిన నాయకులు ఎంతమంది? ఆ ప్రశ్నకు సమాధానంలా నిలిచిన వ్యక్తే లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి.

1965. భారత్ ఒకేసారి రెండు యుద్ధాలు చేస్తోంది. ఒకటి సరిహద్దులో పాకిస్తాన్‌తో. మరొకటి దేశంలో ఆకలితో. అప్పటికి చైనాతో జరిగిన యుద్ధం గాయాలు ఇంకా మానలేదు. వ్యవసాయం దెబ్బతింది. వర్షాలు ముఖం చాటేశాయి. గోదాములు ఖాళీ అవుతున్నాయి. మార్కెట్లో ధరలు మండిపోతున్నాయి. కోట్లాది కడుపులు అన్నం కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి. అలాంటి సమయంలో భారత్ అమెరికా నుంచి వచ్చే గోధుమలపై ఆధారపడుతోంది.

అప్పుడు అమెరికా అధ్యక్షుడు లిండన్ జాన్సన్ ఒక హెచ్చరిక పంపించాడు. “యుద్ధం ఆపకపోతే గోధుమల సరఫరా నిలిపేస్తాం.” అది కేవలం ఒక రాజకీయ హెచ్చరిక కాదు. ఒక దేశ ఆత్మగౌరవాన్ని పరీక్షించిన సవాలు. ఎందుకంటే ఆకలితో ఉన్న దేశాన్ని బెదిరించడం అంటే కత్తితో కాదు… కడుపుతో యుద్ధం చేయడమే.

కానీ శాస్త్రి భయపడలేదు. తల వంచలేదు. చేతులు జోడించలేదు. ముందుగా తన ఇంటికి వెళ్లాడు. భార్య లలితా శాస్త్రిని పిలిచి ఒక మాట చెప్పాడు.”ఈ రాత్రి మన ఇంట్లో వంట చేయొద్దు. నా పిల్లలు ఒక పూట ఆకలిని తట్టుకోగలరో లేదో నేను చూడాలి. నా సొంత కుటుంబమే ఆకలిని భరించగలిగితేనే, దేశ ప్రజలను ఒక పూట భోజనం మానేయమని అడిగే హక్కు నాకు ఉంటుంది” అన్నారు.

సొంత కుటుంబం ఒక పూట ఉపవాసాన్ని తట్టుకోగలదని నమ్మిన మరుసటి రోజే.. ఆయన ఆకాశవాణి రేడియో ద్వారా దేశ ప్రజలకు ఒకే ఒక్క విజ్ఞప్తి చేశారు: “వారంలో కనీసం ఒక పూట (సోమవారం రాత్రి) భోజనాన్ని త్యాగం చేయండి. ఆ మిగిలిన ఆహారం దేశంలో లేని వారి ఆకలి గొంతును నింపుతుంది, మనల్ని మనం కంట్రోల్ చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.” అని.

అంతే వింత జరిగింది.

దేశం విన్నది.
దేశం స్పందించింది.
దేశం పాటించింది.

సోమవారం సాయంత్రం హోటళ్లు మూతపడ్డాయి.రెస్టారెంట్లు స్వచ్ఛందంగా తలుపులు వేసుకున్నాయి.కుటుంబాలు ఒక పూట భోజనం మానేశాయి.ప్రజలు దీనిని “శాస్త్రి వ్రతం”గా మార్చేశారు.

ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న ఏంటంటే…

ప్రజలు ఎందుకు విన్నారు?ఎందుకు లక్షల మంది ఒకేసారి తమ అలవాట్లు మార్చుకున్నారు? ఎందుకంటే వారు ఒక రాజకీయ నాయకుడి మాట వినలేదు. ఒక నిజాయితీ మనిషి హృదయాన్ని విన్నారు. అధికారం ప్రజలను భయపెట్టి నడిపిస్తుంది. ఆదర్శం ప్రజలను ప్రేరేపించి నడిపిస్తుంది. శాస్త్రి దగ్గర అధికారం కంటే ఆదర్శం ఎక్కువగా ఉంది. అందుకే ఆయన మాట ఆజ్ఞగా మారింది.

దేశాన్ని ఊపేసిన ‘శాస్త్రి వ్రతం’!

ఉండవల్లి అరుణ్ కుమార్ గారు తన చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసుకుంటూ.. “ఆ రోజుల్లో ప్రధాని పిలుపుతో దేశంలో అపూర్వమైన విప్లవం వచ్చింది. ప్రజలు దీనికి ‘శాస్త్రి వ్రతం’ అని పేరు పెట్టుకుని, ప్రతి సోమవారం రాత్రి భోజనం మానేశారు. హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు స్వచ్ఛందంగా మూతపడ్డాయి. నేటికీ సమాజంలో చాలా ఇళ్లల్లో సోమవారం పూట ఉపవాసం ఉంటున్నారు అంటే.. వాళ్లు శివభక్తులు కాదు, ఆనాడు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారు ఇచ్చిన పిలుపును తరతరాలుగా పాటిస్తున్న శాస్త్రి భక్తులు!” అని పేర్కొన్నారు.

ఈ సంక్షోభం నుంచే.. నవభారత ఆత్మగౌరవ శంఖారావం ‘జై జవాన్, జై కిసాన్’ నినాదం పుట్టింది! ఇదే దేశాన్ని హరిత, శ్వేత విప్లవాల వైపు నడిపించింది.

దేశ ఆలోచనా విధానం మారింది. వ్యవసాయానికి ప్రాధాన్యం పెరిగింది. హరిత విప్లవం వచ్చింది. శ్వేత విప్లవం వచ్చింది. భిక్ష అడిగే దేశం నుంచి… స్వయం సమృద్ధి వైపు అడుగులు వేసిన దేశంగా భారత్ మారడం ప్రారంభించింది.

మూడుసార్లు దేశాన్ని ఏలినా.. సొంత ఇల్లు కూడా లేదు!

రవాణా మంత్రిగా ఆర్టీసీలో మహిళా కండక్టర్లను తెచ్చింది, హోం మంత్రిగా లాఠీచార్జ్ బదులు వాటర్ జెట్ వాడటం మొదలుపెట్టింది ఆయనే).దేశ ప్రధానిగా పనిచేసినా.. 1966లో ఆయన మరణించే సమయానికి శాస్త్రి గారి పేరు మీద ఒక్క సెంటు భూమి కానీ, సొంత ఇల్లు కానీ లేదు. అంతటి నిష్కళంకమైన మహోన్నత నేత ఆయన.

అందుకే ఆయన మరణించి ఆరు దశాబ్దాలు గడిచినా…

ఆయన పేరు వినగానే మనసు గౌరవంతో నిలబడుతుంది.

ఎందుకంటే కొన్ని జీవితాలు విజయాల వల్ల గొప్పవి కావు.

విలువల వల్ల గొప్పవిగా నిలుస్తాయి.

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అలాంటి వ్యక్తి.