Polavaram: జలాలపై తలపడుతున్న ఏపీ–తెలంగాణ: సుప్రీంకోర్టు చూపిన కొత్త మార్గం..

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ (Andhra Pradesh) – తెలంగాణ (Telangana) రాష్ట్రాల మధ్య కొనసాగుతున్న జల వివాదాలు ఇప్పట్లో ఒక కొలిక్కి వస్తాయా అన్న ప్రశ్న మళ్లీ ముందుకు వచ్చింది. రెండు రాష్ట్రాల వాదనలు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండటంతో న్యాయపరమైన పరిష్కారం కంటే పరస్పర చర్చలే సరైన మార్గమని తాజాగా సుప్రీంకోర్టు‌ (Supreme Court of India) అభిప్రాయపడింది. ఇలాంటి సున్నితమైన సమస్యలను మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా పరిష్కరించుకునే అవకాశాన్ని పరిశీలించాలని కోర్టు సూచించటం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

వివాదానికి కేంద్రబిందువుగా మారింది ఏపీ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన పోలవరం – నల్లమల సాగర్ ఎత్తిపోతల పథకం (Polavaram – Nallamala Sagar Lift Irrigation Project). తొలుత ఈ ప్రాజెక్టును బనకచర్ల పోలవరం (Banakacherla Polavaram) పేరుతో నిర్మించాలని ఏపీ భావించింది. అయితే ఈ అంశం కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోకి వెళ్లడంతో, అక్కడ జరిగిన చర్చల అనంతరం ప్రాజెక్టు రూపకల్పనలో మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి. దాంతో నల్లమల ప్రాంతం (Nallamala Region) వరకు నీటిని ఎత్తిపోతల ద్వారా తరలించాలనే కొత్త ప్రణాళికకు ఏపీ శ్రీకారం చుట్టింది.

ఈ మార్పులపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. డిటైల్డ్ ప్రాజెక్టు రిపోర్టు (DPR) కోసం టెండర్లు పిలవగానే తెలంగాణ ప్రభుత్వం నేరుగా సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. ఇదే సమయంలో తెలంగాణ శాసనసభలో (Telangana Assembly) ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి (Revanth Reddy) మాట్లాడుతూ, బనకచర్ల ప్రాజెక్టు తన చొరవతోనే నిలిచిపోయిందని చెప్పారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు‌ (Chandrababu Naidu)తో జరిగిన చర్చల ఫలితంగానే అది ముందుకు సాగలేదని ఆయన పేర్కొన్నారు.

కానీ ఏపీ ప్రభుత్వం మాత్రం ఆ ప్రాజెక్టు పూర్తిగా ఆగలేదని, కేవలం కొత్త రూపంలో అమలు చేస్తున్నామని స్పష్టం చేసింది. గోదావరి నది (Godavari River)లో రాష్ట్రాల మధ్య కేటాయింపులు పూర్తయ్యాక మిగిలిపోయే జలాలను వినియోగించి, రాయలసీమ (Rayalaseema) ప్రాంతానికి సాగు మరియు తాగునీటి అవసరాలు తీర్చడమే తమ లక్ష్యమని ఏపీ వాదిస్తోంది. దీనికి భిన్నంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం “మిగులు జలాలు” అనే భావననే అంగీకరించడం లేదు. కేవలం చట్టబద్ధంగా కేటాయించిన నీటిని మాత్రమే వినియోగించుకోవాలన్నది తమ స్పష్టమైన అభిప్రాయమని చెబుతోంది. నల్లమల పోలవరం ప్రాజెక్టుకు ప్రత్యేక కేటాయింపులు లేనప్పుడు, తమ వాటా నీటిని ఏపీ ఎలా వినియోగిస్తుందనే ప్రశ్నను తెలంగాణ లేవనెత్తుతోంది.

సోమవారం జరిగిన విచారణలో సుప్రీంకోర్టు తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదు. అయితే ఈ తరహా అంతర్రాష్ట్ర వివాదాలకు మధ్యవర్తిత్వమే సరైన మార్గమని మరోసారి సూచించింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ ప్రతిపాదనకు సుముఖంగా లేకుండా, ప్రాజెక్టును పూర్తిగా తిరస్కరించాలని కోర్టును కోరింది. మరోవైపు ఏపీ ప్రభుత్వం, ఈ ప్రాజెక్టుతో తెలంగాణకు ఎలాంటి నష్టం ఉండదని, అలాంటప్పుడు అభ్యంతరాలు ఎందుకని ప్రశ్నిస్తోంది. ప్రస్తుతం వేల టీఎంసీల నీరు సముద్రంలో కలుస్తుంటే, తాము కేవలం 100 నుంచి 200 టీఎంసీల వరకు మాత్రమే వినియోగిస్తామని ఏపీ వివరిస్తోంది. చివరికి ఈ కేసును ఈ నెల 12వ తేదీకి వాయిదా వేసిన సుప్రీంకోర్టు, మధ్యవర్తిత్వంపై దృష్టి పెట్టాలని చెప్పడం ఈ వివాదంలో కొత్త దిశకు సంకేతంగా భావిస్తున్నారు.